Александр Тарасов «Омук быһыытынан олоххо ордук уратыбыт олоҥхо…

ЫЧЧАППЫТ САЙДЫЫТЫН ТҮСТЭҺЭР Култуура сылыгар аныыбын Эдэри-эмэни долгутар, Этигэн иэйиинэн дуоһутар Үөрэтэр-сырдатар эйгэбит Үлэнэн үөскүүрүн билэбит. Омук быһыытынан олоххо Ордук уратыбыт олоҥхо – Өркөн өйбүт кылаан чыпчаала, Өбүгэ өлбөт-сүппэт тыла... Омоллоон, Эллэй эһэбитин, Оһуохай, эһиэхэй...

Афанасий Илларионов «Уон хоһоон»

          *** Отучча саастанан Олоортум тухары Оройдоон көрбөтөх эбиппин — Төрөөбүт тылбынан Төрүт таах хаалары Төһөлөөх лэбэйэн кэлбиппин.   Сахалыы саҥабын Сааһылаан, нарылаан Саҥардар кэрэтин билбэппин. Тыл мүөтүн, тыл абын Тыал хоту...

Семен Капитонов «Олох туһунан монолог»

САННЬЫАР САНАА АРДАҔАР Санньыар санаа быстах былыта Ардаатаҕа, оо, уһунуон, Тоҕо ардах миигин буулаан Тулуйбаттык тоҥордоҕуон? Оо, хаһан тулам ардах астан Ѳрѳ тыынар дууһабыныын, Этиий эрэ, хатыҥ чараҥ, Сүрэхпэр күн хаһан тыгыан? Ол...

Степан Юмшанов «Мунчаарыы долгуннара»

I Ыллыктаах санааны ыатардахтарына, Ыраахха, кэрэҕэ ыҥырдахтарына. Олоҥхобут бухатыырыныы Орто-туруу додйубар. Дьөһөгөйүн ыҥырарыныы Дьүөрэлэһэр толкуйбар Кыырымчык олох тыына кыаһылыыр, Кыра-хара кыаҕын быһыттыыр, Ааспыт арахпат былыт баттыыр, Агдабын-түөспүн дьөлө ааньыалыыр. 2 Бардам санаа адьыната Барбах былаас баҕаната, Барык-сарык сардаҥата, Баар...

Алексей Михайлов «Үөрүүбүт кыталыга»

*** Халлаан киэҥ иэнэ сүһүмнүүр: Дьүкээбил тымныы төлөнө Театр быыһыныы халыҥныыр Араас эгэлгэ өҥнөнөн. Кыһыл-күөх садарах сардыргыы Долгуннура сүүрэн ыһыллар, Сулус өһөр хараҥатыгар умсаахтыы, Күөйдьүйэ, тимирэ ууллар. Онтон саха быһаҕыныы Сытыы сардаҥалар тыгаллар, Эмиэ күөрэйэ,...

Альберт Бүлүүйүскэй «Сүрэх, таптаа куһаҕантан атыны!..»

*** Таптыыбын тымтар сарсыарданы, Эрдэ турарбын таптыыбын! Баҕарабын күннээх саһарҕаны Сүрэхпэр илдьэ сылдьыахпын.   Баҕарабын мэйии эргийэр Тыбыс-тымныы чэбдик сииктии, Дьон туһугар, доҕор иннигэр Олоруохпун сырдыы, мичээрдии.   Баҕарабын күн анна бүтүннүү Күн күлүмүн иҥэриниэҕин... Таптыам суоҕа...

Хара Лааҥкы «Бэлиэ суолу хааллараары сиргэ төрөөн ааһабыт…»

Билигин бэйэм бэйэбэр Ис итэҕэлим иэйиитэ Ханна эрэ сиэтэргэ дылы, Ийэм испэр иҥэрбитэ Хааммар биллэргэ дылы.   Оһоҕос түгэҕинээҕи буоламмын Олоххо тииһэрим ыһыллаҕас, Туохха да буолуммаккабын Тугум эрэ мэлдьи ыйыллаҕас.   Сирдьиттэргэ сүгүрүйэн Син элбэх сылы...

Кэрэмэс Кийиитэ «Таптал эрэ тулабытын сырдатыахтын…»

*** Дьылҕам анаабыта барыта күндү, Дьолунан алкыйар, махталым сүдү, Дойдум чээл күөҕэ, тырым уоттаах күнэ Дууһабар куруук баар, сүрэхпин үөрдэ. Көлүччэҕэ чомполонор оҕочоос саас, Куоппакка, тэбэнэт оонньууга кытыарар, Бастакы тапталтан долгуйбут...

Турсынай Оразбаева «Мин кэллим ыраахтан, Казаҕым сириттэн…»

Ахтылҕаным – Саха сирэ Дьикти кэрэ Саха сирэ – Остуоруйа дойдута! Эн көрбөккө эрэ туох диэххиний? Оо, сүрэҕим күннэтэ Күүскэ тардыһаҥҥын, Ыалдьытымсах Саха сирин Олус даҕаны ахтаҕын! Олус даҕаны ахтаҕын... Тымныы, арыылаах кымыһы Утатан...

Олжас Сулейменов «Мэлиллибит таас долгуннара чаһы курдук холкулар…»

Хоту дойду Көрүүй да, Памиртан аарыма як оҕустар, хайалар арҕастарын батан, Чукотка диэки тоҕу анньан түстүлэр. – Хоту дойду хордьоҥ үүнээйитэ лабыкта – көмүс, үрүҥ көмүс, буолбатах, – үөгүлүү, хаһыытыы сатаатым. Истибэтилэр. Ол супту...

Гавриил Адамов «Дьиэ. Үлэ. Өрөбүл. Түмүгэ суох эргиир…»

САХАНЫ КӨМҮСКҮӨ ААР ТОЙОН! Эһиги туох буолан мөккүһэ тураҕыт Төрөөбүт дойдугут суолтатын умнаҥҥыт? Эрэлбит тосторо – ол сүрүн баҕаҕыт, Тиһэх күн үтүөнэн төннүбэт аньыыгыт!   Төрүккүт силиһин биир тылы эппэккэ Утары...

Василий Алексеев «Уостаргар сардаана састаҕа, хаастаргар хара киис бүктэҕэ…»

ТААТТАМ Тааттам – санаам сааскыта, Мин олоҕум саһарҕата, Ыраас ырам эгэлгэтэ, Ыйдаах күнүм кэрэкэтэ! Саппаҕырбыт санаабын Сайа охсон сайҕаа эрэ, Эмиэ этэ турабын: Эйигинниин олох кэрэ! Тоҕойдоргор хаалларбыт Кутааларым сылааһыгар Бүгүн арыт сылайбыт Мин сүрэҕим сылаанньыйар. Эдэр...

Анатолий Старостин-Сиэн Кынат «Күн сыралҕанынан сыдьаайа тыган сири үйэтитэр…»

*** Күн сыралҕанынан сыдьаайа тыган сири үйэтитэр, Күүстээх сардаҥата Аал Луук мас буолан өҥ буорга тайанар. Мин сүрэҕим күн курдук сылаас. Кини өрүү Сир хас биирдии сиигин этинэн-хаанынан...

Төрөөбүт биһигим курдук мин таптыыбын Өлүөнэ эбэбин…

Таптыыр Өлүөнэм Төрөөбүт биһигим курдук мин Таптыыбын Өлүөнэ эбэбин. Ленаны сирдээх халлаан Кыыстара диэн кэпсииллэр, Сарыал сирдиин уураспытыттан Айыллыбыта дэһэллэр. Мин итини сааһыраат, Итэҕэйэр буоллум ордук, – Халлаантан саҕаланаат, Сир түөһүнэн устар курдук. Сирдээх халлаан...

Иван Мигалкин «Поэт тиһэх тыллара»

*** Хоһооннорум хайдахтарый да олоҕум уонна майгым оннук этэ... Уйан сүрэх кэбирэх, Аһыныгас санаа ууллаҕас...   ПОЭТ ТИҺЭХ ТЫЛЛАРА Музыка дорҕооно буолан иһиллэр Поэт ытабыла-соҥобула. Хас биирдии нотаҕа бааллар Поэт ытыыра буолбакка, Бу олоххо тардыһыытын күүһэ, Ис...

Ойуку «Мин сэрии күн төрөөбүтүм…»

БУ МИН ДОЙДУМ БУЛГУННЬАХТААХ... 1. Айыы сирин түннүгэ, Айылҕам бүччүм муннуга, Эргилинним эн кытылгар – Эҕэрдэ, дойдум дьонугар.   Булгунньахтаах! Мин харахпар Үрдүк чагдаҥ сырдаан көстөр, Эргэ дьаам кытылынан Хоболоох аттар айанныыллар.   Ол суолунан аҕаларбыт Сэриилэһэ...

Мустай Карим «Маҥнайгы тылы эппитим ийэбэр, иккиһи – төрөөбүт ийэ сирбэр…»

УСТАЛААТЫМ, ТУОРАЛААТЫМ Мин, Башкириям барахсан, Айан суолун тэлэммин, Эн киэҥ устаҕын-туораҕын Атахпынан кэмнээтим. Оо суох, Соргу көрдөһөммүн Кэрийбэтим сыһыыгын. Тайах мастан адьас атын – Чаҕаан ырыа аргыһым. Тойон ыҥырыа хонууттан Мүөт хомуйарын курдук, Эн сибэккиҥ муоратыттан Буллум хоһоон...

Саргы Куо «Буурҕа, Чучунаа, Таптал»

АНААБЫР СЭҺЭНЭ 1. Баар дииллэр манна, Анаабырга, Айылҕа айбыт барҕа-талым баайа барыта. Суо хаан үйэлэр Солбуһан ааспыттар. Субу манна ураһа тордохтор Туундара усталаах туоратын устун Торҕо буруону унаардыбыттар. Өбүгэ айанын утумунан Уһун үйэлэр субуллубуттар! Сол...

Сэмэн Капитонов «Ньургуһун санаалар»

НЬУРГУҺУН, КЭРИЭСТЭЭ ГЕРОЙГУН... Ньургуһун тыллыбыт эбиккин, Долгуйа көрүстүм эйигин – Ол аата ол саллаат олоҕо Өспөтөх, салҕана турдаҕа... Ньургуһун, ньургуһун, доҕоччуок, Өйдүүгүн ол хоһуун уолчааны, Эйиэхэ иҥэрбит тапталын, «Кэхтимэ, эргиллиэм!» диир тылын. Эйиэхэ...

Василий Рожин «Киһи – таайыллыбат айымньы»

*** Хаалымаҥ хараҥа халыыпка Хараҕым уутугар сайҕаммыт, Тапталы таайбатах матыыптар – Өһүллэн тахсыбат тылларым. Кэлэйэр эрдэтин билбэккэ Кураанах куйаарга куотумаҥ. Күһүҥҥэ тиллибэт сибэкки Кэриэтэ сүтүмэҥ. Ытаамаҥ. Ыарахан ыырдардаах ыралар, Эһиэхэ мин өрүү төннүөҕүм. Урааҥхай хаһан...

Елизавета Мигалкина «Биир маҥан былыттан халты тэбинэн өрө көтүөххэ…»

САҔАН БААТЫР Даши Намдаковка Саҕан баатыр, Сары баатыр, Мэҥэ халлаан дьиэлдьитэ, Түһэн аастыҥ, Көрөн аастыҥ, Туймааданы дьэгдьитэн. Ордоот үйэ мөҥүөннэрин Ороһута туппуккун Сэдир маҕан тусаһабыт Сэргэтигэр хам баайдыҥ. Харах туола, сүрэх тэбэ Хаамтым тула эргийэ, Киһилээхпэр тааспар таба Тиийэн...

Василий Саввин «Төрөөбүтүм ыам ыйыгар – тыыннаах ыллыыр ыйыгар…»

* * * Олох таабырын кэриэтэ, Эн таайа сатыыгын таайбаккын Ол сылдьан, билбэккэ хаалаҕын Хайы-үйэ сааһырбыккын. Ханныгын да иһин мин санаабар, Кини уустуга үчүгэй: Буоллун кини биир түгэҥҥэ, – Баҕар, дэлэй; Баҕар, биир түгэҥҥэ, – кэрэгэй.   Этиҥнээх ардах Этиҥнээх ардах...

Сайа «Кырдьык – дьиҥэ, түөскэр илэ мөхсөр дүҥүр…»

ТИҺЭХ АЙЫМНЬЫ Солконон суугунуу Петербург долгуйар, Үҥкүүттэн үҥкүүгэ мэйиилиин эргийэр... Кэрэттэн кэрэнэн ааттанар Натали, Улууттан улуулуун – Пушкинныын тэҥнэһэр... Муҥутуур чыпчаалга иккиэйэх турбуттар, «Бастыҥ» диэн албан аат сүдүтүн сүкпүттэр, Тылынан сууһарар, буулдьанан өлөрөр Дьылҕаҕа утары хардыылаан биэрбиттэр... Бөрүөнэн буолбатах, хаанынан суруллар Бу тиһэх...

«Хоту дойду хонноҕуттан…»

(Геройдар тустарынан хоһооннор) Михаил Тимофеев, саха норуотун поэта Ийэ дойду хантан саҕаланар? Н.А. Кондаков кэриэһигэр Аҕаларбыт этэллэр: – Ийэ дойду саҕаланар Алаһа дьиэттэн, тиэргэнтэн, Ача оттоох алаастартан. Оҕолорбут этэллэр: – Ийэ дойду саҕаланар Буквартан,...

Хабырыыс Ондороос «Субу сүүспүн ууруур таммах өлбөт мэҥэ уу диэн ааттаах…»

*** Уолаттар, саллааттар, бандьыыттар... Улааппыппыт бииргэ тутуһан – Күөгүлээн, сэриилэһэ оонньоон, Күлүгээннээн, уоран табахтаан.   Уолаттар, саллааттар, бандьыыттар... Уулусса, убайдар уһуйан Кыһылы хараттан араарар Кырдьык оскуолатын ааспыппыт.   Дабыдал кытаатан, ыыр кэҥээн Дайбыппыт олох куйаарыгар, Ким сайда,...

Рафаэль Баҕатаайыскай «Ылгын чыҥыйа үгэлэр»

КЭҔЭ ҮӨРЭТИИТЭ «Саҥа кэмҥэ оҕону иитии этикатыгар» Саас кэҕэ лекциялаан кэҕийэр. Сайын, сылгы чыычааҕын уйатыгар Сымыыттаан баран, көҥүл кэдэһийэр.   КУНАН ҮӨРҮҮТЭ Ат оҕус, охтуохча иэгэҥнии, Алаастан сыарҕалаах оту таһар. Атыыр кунан, үргээн...

Гаврил Николаевич Курилов-Улуро Адо хоһоонноро

Өлүөрэ туундаратыгар Оо, чэбдигин даа, ырааһын Туундарам – тыынар салгыным! Ханна даҕаны буолларбын Эйигин суохтуу ахтабын. Туундарам – тыынар салгыным!   Таптыыбын сааскыҥ сандала Дууһабын сайа охсорун, Үрдүбэр үөрдээн аймана Дайар саһарҕа хоптотун. Истиҥник иэйэ...

Кындыл «Ыанньыйбыт тыллар дьон утаппыт сүрэҕэр илгэлээхтик ардыыллар…»

КЭЛЭР КЭМ Поэттардыы арыт мин Саҥата суох мунчаарабын, Тарбахпынан бэрийэбин Оргууй-оргууй гитарабын. Олох хаҥыл долгунун Дьалкыырыттан салгыбатым, Уруккуну-хойуккуну Санаан да санньыйбатым. Уйдарабын мин кэнэн Баҕа санаа кынатыгар, Үктэнэбин кэлэр кэм Дьэрэкээн кырдалыгар. Кырдала да ол кэм үрдүк, Сассыардата...

Савва Тарасов «Кэлэр кэм космодрома»

Саха Өрөспүүбүлүкэтин гимнин айсыбыт норуот поэта, бөдөҥ тылбаасчыт, публицист, суруналыыс Савва Иванович Тарасов быйыл муус устар 25 күнүгэр төрөөбүтэ 90 сыла. Түҥкэтэх түбэ – Горнай...

Яна Байгожаева «Эн хорсуҥҥар мин эрэнэбин…»

*** Чуумпуруу... Бэйэбэр тирэнэ сатыыбын. Хоруй суох... Уонунан ыйытыы Салгыҥҥа ыйанна. Тулабар, бэл, салгын хойунна. Арааһа, муммуппун – Буруоҕа, тумаҥҥа, күһүҥҥэ? Туох көстөр иннибэр? Көрбөппүн… Сүрэҕиҥ иминэн эн миигин Истэҕин. Көрөҕүн ис дьиҥмин. Арааһа,...

Евдокия Бокова хоһоонноро

ДЬЭҤКИР УУ Топ-топ, топ-топ таммахтар Таммалаан түһэллэр Күргүөмнүү мустаннар Күлүмнээн эрэллэр. Сыккыстар, сүүрүктэр, Үрэххэ үөрдүүллэр – Дьэҥкир уу, үрүйэ, Күн уотун түһэрэр. Ып-ыраас утахтан Чыычаахтар иһэллэр, «Чыбы-чыып» саҥаран Ырыаны тиһэллэр. Үрүйэ, үрэхчээн Ол ону хатылыыр, Тыынары, тыымматы Барытын утахтыыр. ДОЙДУКАМ СЫТА Чураадык...

Зинаида Архипова «Көмүс дуйдаах күн алаадьы хобордооххо эргийэр…»

Арҕаа халлаан хоноһото - күрүөйэх күн Толон охсон айгыстарын мин көрөбүн... Үлүк-дьүлүк... Үлүк-сүлүк... Күүһэ сөллө, Кыыһар саҕах уҥуор умсан улам өллө. Ыксаабаппын, кууһар тулам – имик-симик, Чуумпуга тайҕа ырыатын иһиллиибин, Борук-сорук... Им балахай... Хараҥарда... Ханна эрэ муммут...