***
Дьылҕам анаабыта барыта күндү,
Дьолунан алкыйар, махталым сүдү,
Дойдум чээл күөҕэ, тырым уоттаах күнэ
Дууһабар куруук баар, сүрэхпин үөрдэ.
Көлүччэҕэ чомполонор оҕочоос саас,
Куоппакка, тэбэнэт оонньууга кытыарар,
Бастакы тапталтан долгуйбут эдэр саас
Билигин даҕаны ырыабар кыттыһар.
Ийэкэм астаабыт минньигэс астарын
Илгийэр сылааһа мин дьиэбэр көспүтэ,
Аҕакам ат үөһэ хоһуйбут ырыатын
Алыба мин куппар сүппэттии иҥмитэ.
Оҕо, сиэн чуораанныы чугдаарар саҥата
Олохпун арыаллаан, олуһун көнньүөрдэр,
Дьылҕа Хаан бэлэхтээн ууммута
Дьолунан угуттуу санаабын күүһүрдэр.
24.01.2022
***
Норуотуҥ иннигэр БООТУРГУН,
Дойдугун көмүскүөх тустааххын,
Оттон мин туспар – оҕоҕун,
Мин сорҕом, мин күндүм буолаҕын.
Сүрэҕим хаһыытын хам баттыы,
Атааннаах аартыкка атаардым,
Оһолтон-моһолтон харыстыы,
Санаабар, күрүөлүү сатаатым.
Өбүгэҥ ис күүһэ уһуктан
Эйиэхэ көмүскэл буолуохтун,
Сахалыы ураты уйулҕаҥ
Баар бары ыардары уйуохтун.
Мин бары ийэлэр кэриэтэ
Эйэлээх олоҕу алгыыбын,
Оҕобун толукка биэрбэккэ,
Дьоллоохтук кырдьыахпын саныыбын…
12.11.2022
АЙАҤҤА
Мин ыраах айаҥҥа дьиэбиттэн тахсарбар,
Хайаан да этэҥҥэ эргиллиэм диэн этэн,
Олох мас ыламмын, оһоҕум ааныгар
Хоолдьукпун хоҥкутан олоро түһэбин.
Аартыгы аһыахтаах алаадьы кэһиибин
Айаным суумкатын сиэбигэр угабын,
Иэримэ дьиэм биэрэр иһирэх эйгэтин
Ис кутум, сүрэҕим түгэҕэр уктабын.
Буомнартан толлубат эстибэт эрэллээх,
Бөҕөхтүк сананан, дьиэбиттэн тахсабын,
Дьолуолаах сырыыга кынаттыыр сэниэлээх
Дьулурҕа айаным аартыгын аһабын.
02.02.2021
***
Санааҥ отой түспүт,
Олох суолтата сүппүт,
Күнүҥ-ыйыҥ өлбөөрбүт,
Күһэҥэ быстара өҥөйбүт
Кытаанах кэмигэр,
Кыл да түгэнигэр,
Сүрэхтээх быарыҥ түгэҕиттэн
Сөҥөн хаалбыт түгэннэртэн
Ороон таһаар, өйдөөн кэл
Олоҕуҥ дьоллоох кэмнэрин:
Ийэҥ хайдах сылаастык
Имэрийэр, сыллыыр этэй,
Аҕаҥ хайдах астыктык
Ардыгар хайгыыр этэй.
Туохтан эн үөрбүккүн,
Тугу таптыы сөхпүккүн,
Кими батыспыккын,
Кимиэхэ махтаммыккын.
Киэҥи санаан, уоскутунан,
Күүскүн-уоххун тургутунан,
Кутуҥ-сүрүҥ оннун буллун,
Кыаллар суолу тобуллун!
10.08.2021
***
Биир эмэ хоһоону суруйан,
Бүгүн мин санаабын көнньүөрдүүм,
Муунтуйбут туругу бутуйан,
Маннык дьэ сүргэбин көтөҕүүм.
Ааспыттан күндүтүн санааммын,
Ахтылҕан суоһугар сыламныым,
Алтыспыт дьоннорбор анааммын,
Алгыстаах тыллары мин наардыым.
Төннүбэт барыта аһыылаах –
Түүл курдук туттарбат албастаах,
Эдэр саас сайыһыы кынаттаах –
Эргиллэн кэлбэтэ абалаах.
Өйдөбүл сылааһын хаалларбыт,
Өспөккө, сүппэккэ кыым сахпыт
Үтүөкэн түгэннэр элбэхтэр –
Үөрүүнү бэлэхтиир эбиттэр!
02.06.2020
УЧУУТАЛБЫТ СУЛУҺА
Сааһыран истэхпит аайы
Сырдаан көстөр ааспыт кэм –
Санааҕа, сүрэххэ сайа,
Сөҥөн хаалбыт сааскы кэм.
Онно бүччүм муннукка
Ойуччу сырдыыр сулус баар,
Мунаардахха, муннахха
Маяк буолан суол ыйар.
Эйигин учууталыҥ
Эрэлэ куруук сирдиир,
Сыалгын ситиспит кыайыыҥ
Сонунун кини ирдиир.
Учууталтан хайҕанаары,
Уонна онон киэн туттаары
Олоробут сулустаах –
Оннук бүччүм санаалаах.
05.10.2021
***
Хотите быть счастливыми? Будьте благодарными.
Дэвид Стейндл-Раст
Дьоллоох киһи – махталлаах,
Дьону үөрдэр ыралаах,
Күнү кууһар баҕалаах
Кустук курдук сыдьаайдаах.
Киһи кини аттыгар
Куттуун-сүрдүүн сынньанар,
Ис сүрэхтэн арыллар
Иэйиитигэр ылларар.
Илэ түспүт кустук
Истиҥигэр уйдарар,
Күнү кууһуох турук
Күлүмүгэр умайар!
04.12.2021
***
Орто туруу дойдуга
ОҔО диибин – улуу ДЬОЛ,
Киһи аймах соргута –
Кэҥиир-тэнийэр тосхол.
Оҕо үөскүүр түгэнэ,
Оо, хайдахтаах дьиктиний:
Биирдэ кэлбит үйэҕэ
Бэлэх буолан тиксэрий?!
Онтон тоҕус ый курдук
Оҕо кутун иитиэхтиир
Дьоллоох уу чуумпу турук –
Дьахтар бүтэй мичээрдиир…
Ийэ чэгиэн киэлитин
Иирбит ыарыы курбуулуур –
Ити саҥа киһини
Иэйэхситэ уруйдуур.
Эҥсилгэннээх талыыттан
Этэҥҥэтик быыһанан,
Эдэр ийэ барахсан
Эмнэрэр дии налыйан,
Күҥҥэ ууммут күндүтүн –
Күүстээх имэҥ туоһутун,
Кэскил кэҥиир түсчүтүн –
Кып-кырачаан ОҔОТУН!
***
Алгыс куттаах күн-сарыал
Арылыйан таҕыста,
Анаан-минээн дьоллоох ыал
Алаһатын таарыйда.
Күндү-мааны сандалы
Күөрчэҕиттэн амсайда,
Истиҥ-сылаас махталы
Иллээх ыалга хаалларда.
АЛГЫС уонна барҕа МАХТАЛ –
Арахсыспат аргыстар,
Сири симиир улуу ТАПТАЛ
Сирдьиттэрэ буолаллар.
13.09.2020
ТАПТАЛЛААХ СУНТААРЫМ
Үтүөкэн да сиргэ мин дьолтон тииһинэн,
Үөрэнэн, үлэлээн, дуоһуйа олордум,
Силиспин-мутукпун дириҥник тэнитэн,
Сирдээҕи аналбын ситэри толордум.
Олоҥхо оһуордаах тылынан хоһуллар
Ойор күн аннын кэрэтин биллэҕим,
Ол иһин мин симик ырыабар-хоһооммор
Оҕолуу уйаҕас иэйиини биэрдэҕим.
Сунтаардыы унаархай ураты саҥабын
Сахалыы уус-уран тылынан таҥабын,
Ыһыахха анааммын тиктибит таҥаспын
Ыалдьыттыы даҕаны барарбар таҥнабын.
Сунтаардыы эйгэҕэ улааппыт буоламмын,
Сахалыы тирэхтээх куттаахпын-сүрдээхпин,
Түөрэҕим түстэммит өҥ сирин туойаммын,
Тапталлаах дойдубун үрдэтэр иэстээхпин.
21.09.2023
***
Таптал эрэ, таптал эрэ
Тахсар күнү арыаллыахтын,
Дьолу эрэ эрэннэрэ,
Дьону кытта алтыһыахтын.
Таптал эрэ Ийэ Сири
Талан ылан таалалыахтын,
Итии тыына сүрэхтэри
Имэрийэ таарыйыахтын.
Таптал эрэ, таптал эрэ
Тулабытын сырдатыахтын,
Дьиэлэр аайы киирэн кэлэн
Дьолу түстүү сылдьыахтын!
23.04.2021
***
Төрүүр уонна өлөр
Тэбис-тэҥҥэ сылдьаллар,
Ытыыр уонна үөрэр
Ыксалаһар саҥнаахтар.
Оннук – олох сокуона,
Оонньуур дьылҕа обургу,
Ыыстыыр-үөҕэр олуона,
Ылыныахха судургу.
Ол да буоллар, толору
Олорору ситиһиэх,
«Таптыыр дьоммун дьоллоору
Төрөөбүппүн мин», – дэһиэх.
08.02.2022
***
Атаарбыт ыччатын күүппүтэ Өлүөнэм –
Арҕааттан кыайыылаах эргиллэн кэлэрин,
Эйэлээх олоҕу билбитэ көлүөнэм –
Эһээлэр, аҕалар уһаммыт кэмнэрин.
Билигин эмиэ дьэ кырыыстаах кыргыһыы
Буомбата, тэргэнэ кутталы үөскэттэ,
Уон араас бөлөххө куомуннаан кыттыһыы –
Уодаһын тыынынан иэдээни үксэттэ.
Кыайыыбыт былааҕын күөрэччи тутаммыт,
Күүспүтүн көрдөрөн, сомоҕо буолуоҕуҥ,
Кырыктаах дьайыыга утары тураммыт,
Кыайыылаах ааппытын бигэтик тутуоҕуҥ!
09.05.2022
Чолбон. – 2023. – №12
