Гавриил Адамов «Дьиэ. Үлэ. Өрөбүл. Түмүгэ суох эргиир…»

САХАНЫ КӨМҮСКҮӨ ААР ТОЙОН!

Эһиги туох буолан мөккүһэ тураҕыт

Төрөөбүт дойдугут суолтатын умнаҥҥыт?

Эрэлбит тосторо – ол сүрүн баҕаҕыт,

Тиһэх күн үтүөнэн төннүбэт аньыыгыт!

 

Төрүккүт силиһин биир тылы эппэккэ

Утары ууннугут тот буолбат арҕааҕа.

Төһө да утарсыҥ, билэбит ээ, бэркэ,

Уоттуйбут өрбөххүт – ийэ сир былааҕа…

 

«Бүтүннүү өйдөнөр!» эрэнэн үҥэҕит –

Албыҥҥа уйдаран турарын билбэккит…

Былааһы, норуоту таҥнарар үлэҕит –

Арыыны ахтытар кэскилэ суох киэпкит!

 

Дойдубут өй-санаа баайдааҕын көтүтэн

Өстөөҕү күүһүрдүҥ – омукпут ииниэҕэ!

Долгуйар ыччата көҥүлүн киэр этэн,

Өрөйөн туруоҕа, куйаҕын кэтиэҕэ!

 

Ама дуо, үйэҕэ хаалыаҕа быһыыгыт,

Сымыйа тарҕана туруо дии саныыгыт?

Ааҕыҥ бу инники этиини болҕойон:

Саханы хараттан көмүскүө Аар Тойон!

 

Уһукка үүрүллүү, өйдүөҕэ сүрэхпит,

Хотугу өлүүнү да туораан кэлбиппит…

Умнумаҥ, биһиэхэ өбүгэ уоҕа баар –

Холооно суох кыахпыт хотууга туһалаар!

 

Ордуубут иһигэр сомоҕо буоллахха,

Көтүөхпүт тумарык курдары саҕахха,

Ойуулаах олоххо дьулуһа, дьол диэки!

Күҥҥэ тардыс, сэттэ ини-бии сибэкки.

 

Эйэҕэс, көҥүлү сөбүлүүр омукпут,

Инники туһугар көннөтүк туруохпут.

Элбэтиэх уйгуну кэскилгэ! Аан бастаан

Ийэ сир киэлитин харыстыах алгыстаан!

 

Бар дьоммут

өрүүтүн

бу сиргэ

өйдүөхтээх,

Ким тимир

кырдьыктаах –

олоҕор

ол күүстээх!

 

 

ДЬИЭ. ҮЛЭ. ӨРӨБҮЛ…

Дьиэ. Үлэ. Өрөбүл. Түмүгэ суох эргиир.

Күннээҕи кыһалҕа – кистэлэҥ сыаптарбыт.

Дьылҕабыт бигэтик салгыырга эрэллиир…

«Кэлин» диэн быһыллар күрүөттэн тахсарбыт…

 

Дьон тугу саныаҕай? Эмискэ тохтуубут –

Сыыстарар кутталтан баҕабыт умуллар.

Дуоһуппат – инники эрэйдээх мунуубут,

Сүрэххэ хал буолбут күннээҕи оруоллар…

 

Холонон көрбөтөх дьолбутун булаары,

Кутталтан айыллыа хамнаабат сүрүммүт.

Сиэркилэ иннигэр хатылаа: «Акаары!» –

Кэмсинии хам баттыыр ындыытын сүгүөхпүт.

 

Туора дьон сипсиэрин остуолга истээри,

Сонньуйа туруохпут, күнүүнү кистээммит.

Түүл дьолун дууһабыт ымсыырар эрээри,

Суох, уйбат… Кэҥээтин күн аайы элээммит!

 

Сарсыарда тэтимин ситээри сүүрүөхпүт,

Чуҥкуйуо кытыыга биһиги күлүкпүт.

Сүрэҕи эмтээбэт кутурҕан сүтүкпүт –

Чахчы кэм аһыммат буолларын көрбүппүт!

 

Дьыл ааһыа, этэҥҥэ. Тахсар күн төрдө биир.

Дьиэ. Үлэ. Өрөбүл. Түмүгэ суох эргиир…

 

 

КЭТЭҺЭР КЭМ УҺУН…

Кэрэ куо кытылга кэтэһэр доҕорун

Эрэнэн, тапталтан билиммэт тоҥорун.

Кытархай ый уота сырдатар өрүһү,

«Эс…» диэбэт – холкутук кэтэһиэн сөп үһү.

 

«Ханнаный сулуһум?..», «Сэгэрим хойутуо…»,

«Үөрэри умуннум…» сипсийэр Кэрэ куо.

 

Хараҕар умайар ааспыт түүн харата,

Арахпат сүрэҕэр көрсөргө баҕата…

Халтайга атаарар элбэх да күннэрин,

Ама дуо, доҕоро умнуоҕа кэлэрин…

 

«Умуннуҥ?..», «Хаһан дьэ кэлэҕин…» –

Соҕотох кыыс турар хам кууһан бэлэҕин.

 

Билээри анаарда сэгэрин төлкөтүн,

Өйдөммөт бэлиэни түүлүгэр көрбүтүн:

Будулҕан сэбэрэ иҥиирдии чиҥиирэ,

Өрүһү тэпсэрэ, «бырастыы гын…» диирэ…

 

Сипсиһэн кинини күлэллэр оҕолор:

«Уола дьиҥ суох ини, кэпсэнэ олорор!..»

Сордоммут сүрэҕэр умнубат сулуһун,

Уоскуйа хатылыыр: «Кэтэһэр кэм уһун…»

Чолбон. – 2025. – №8

Тарҕат:

Подписаться

Салгыы аах

Сүбэлиибит