Перейти к содержимому
Сүрүн сирэй » Архыыптар «Чолбон» сурунаал редакцията

«Чолбон» сурунаал редакцията

Саҕастыыр барахсан сүрэхпэр

(Эсселэр) Аҕам киинэҕэ дебюта Саҕастыырга олордохпутуна, арааһа, 1954 сыл эргин эбитэ дуу, аҕам олоҕун биир түгэ­нин кэпсээбитэ өйбүттэн-санаабыттан өрүү арахсыбат уонна кини кэпсээнэ кырдьыгар эрэ­нэрим, хаһан эрэ ону көрүөм диэн кэтэһэрим күүһүрэн иһэргэ дылы… Хаһан эрэ ол кырдьык күөрэс гына түһүөн сөпкө дылы ээ… Хаһан эрэ!.. Ол түгэн маннык буолбут.… Сиһилии »Саҕастыыр барахсан сүрэхпэр

Ыһыах күн

Чэмэлийэн ыраас да күн буолбут. Ыһыахха анаан оҥорон биэрбит курдук. Ама, маннык күҥҥэ ким үөрбэт-көппөт буолуоҕай. Сайыҥҥы ыраас халлаан кытай торҕотун тэниччи таппыт курдук тунаарар. Саҕахтан саҕахха диэри биир да былыт сыстыбатах, ып-ыраас. Бэл, сөмөлүөт көтөн ааспыт буруота суох. Дөрүн-дөрүн сэниэтийэн кэлэр сиккиэр тыалга суугунаһа түһэр хатыҥнарга, хойуу иирэлэр быыстарыгар,… Сиһилии »Ыһыах күн

БАРЫТА ДААДАРТАН САҔАЛАММЫТ ЭБИТ

(Ахтыыттан быһа тардыылар) Винокуров Федор Григорьевич-Даадар 1911 с. Томпо оройуонун Кириэс Халдьаайытыгар төрөөбүтэ. «Маҥнайгы хардыылар» диэн ырыа-хоһоон кинигэтин 1934 с. бэчээттэппитэ. П.А. Ойуунускай Суруйааччылар союзтарын Правлениетын председателэ эрдэҕинэ ответсекретарынан үлэлээбитэ. Ол иһин буолуо 1938 сыллаахха хаайылла сылдьыбыт. Онтон ыла тыа оскуолатыгар урукку идэтинэн учууталлаабыт. Ол да буоллар 12.06.1949 с. хара… Сиһилии »БАРЫТА ДААДАРТАН САҔАЛАММЫТ ЭБИТ

ОСКУОЛА ОЛОҔУТТАН

Хойутуохтааҕар өрөөбүт көнө – Димочка, Димок. Туох ааттаах уһуктубат оҕонуй? Тура эккирээ, оскуолаҕар хойутаан эрэҕин. – Хас чаас буолла? – Тоҕус буолуо сүүрбэ эрэ мүнүүтэ хаалла. Маарыыҥҥаттан уһугуннара сатыыбын дии. – Ээ, пахай. Туран даа диэн. Хойутаабыппын. Утуйуом. – Хайдах, нохоо, борогууллаары гынаҕын дуо? – Борогуул буолбатах. Хойутаатахха учууталлар мөҕөллөр,… Сиһилии »ОСКУОЛА ОЛОҔУТТАН

Күндэ тылыгар-өһүгэр бэлиэтээһин

Киирии Дэгиттэр талааннаах кылаассык суруйааччы, учуонай Алексей Андреевич Иванов-Күндэ (16.01.1898–30.10.1934) төрөөбүтэ быйыл тохсунньу ыйга 120 сылын туолла. Кини үөрэхтээхтэр болҕомтолорун тардыбыта ыраатта. Кини литэрэтииринэй кириитикэҕэ туспа суоллааҕын-иистээҕин, тылы тутуу үлэтигэр, литэрэтииринэй тыл сайдыытыгар дьоһуннаахай өҥөлөөҕүн, айар тыл маастара буоларын туһунан киэҥник сырдаттылар. Онон Күндэ тылыгар-өһүгэр судургутук, быстах-остох, одоҥ-додоҥ эрэ бэлиэтиибин.… Сиһилии »Күндэ тылыгар-өһүгэр бэлиэтээһин

Чолбон өй күрэһэ. Улахан оонньуу

Саха литературатын киэҥ эйгэҕэ таһаарар тосхоллоох былырыын саҕалаабыт «Чолбон өй күрэһэ» бырайыакпыт дьон-сэргэ сэҥээриитин ылбыта. Оонньууга сыл устата оскуола үөрэнээччилэриттэн, устудьуоннартан саҕалаан аҕам саастаах дьоҥҥо диэри 500-чэкэ киһи кытынна. Быйыл Россияҕа Дьиэ кэргэн, Саха сиригэр Оҕо саас сыллара биллэриллибитинэн «Улахан оонньууну» биллэрэн, өрөспүүбүлүкэ 12 улууһун уонна Дьокуускай куораты хабан саха… Сиһилии »Чолбон өй күрэһэ. Улахан оонньуу

«ИСТИҤ КЭПСЭЭН-2024»

ОСКУОЛА СААСТААХ ОҔОЛОР уонна УЛАХАН ДЬОН ӨРӨСПҮҮБҮЛҮКЭТЭЭҔИ КӨРҮҮТҮН БАЛАҺЫАННЬАТА 1. УОПСАЙ БАЛАҺЫАННЬАТА: 1.1. «Истиҥ кэпсээн-2024» оскуола саастаах оҕолор уонна улахан дьон өрөспүүбүлүкэтээҕи көрүүтүн (салгыы – көрүү) саха уус-уран литературатыгар болҕомто тардаары, проза жанрын истэр эйгэҕэ киэҥник көҕүлээри ыытыллар. Тэрийээччи – «Чолбон» сурунаал эрэдээксийэтэ. 1.2. Көрүү бастыҥ үөрүйэҕи түмэр, тарҕатар соруктаах… Сиһилии »«ИСТИҤ КЭПСЭЭН-2024»

СҮРЭХ ЭМЧИТЭ

2023 cыл алтынньы 5 күнүгэр Дьокуускай куо­рат дьондойор саалыгар, долгуйар киинигэр, кырдьаҕас библиотека историческай саалаты­гар баппат элбэх киһи мустубута. Уһун ньолбу­һах мааны остуолу тула доруобуйа харыстабы­лын араас сыллардааҕы улахан салайааччылара, билим, култуура, суут-сокуон, айар-суруйар эйгэ биллэр-көстөр үлэһиттэрэ, кинигэ кыһатын бас үлэһиттэрэ, ааттаах-суоллаах быраастар олорбуттара. Саҥа кинигэ сүрэхтэниитигэр санааларын үллэстээри, уһулуччулаах… Сиһилии »СҮРЭХ ЭМЧИТЭ

В.Н.Протодьяконов аатынан уус-уран литература кириитикэҕэ күрэһин кыайыылаахтара

«Чолбон» сурунаал эрэдээксийэтэ ааспыт 2023 сылга П.А. Ойуунускай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, ХИФУ доцена, саха уус-уран литературатын кириитикэтин историятын чинчийээччи, уус-уран литература кириитигэ Василий Никитич Протодьяконов кэриэһигэр уус-уран литература кириитикэтигэр сабыылаах күрэһи үһүс төгүлүн ыытта. Санатар буоллахха бу күрэс икки сылга биирдэ ыытыллар. Сааһынан уонна айар-чинчийэр таһымынан хааччаҕа суох сабыылаах… Сиһилии »В.Н.Протодьяконов аатынан уус-уран литература кириитикэҕэ күрэһин кыайыылаахтара

«Чолбон» сурунаал документалист-суруйааччы Д.Н.Гаврильев аатынан кыраайы үөрэтиигэ бириэмийэтэ

Сурунаал партнердарын ахсаана сылтан сыл ахсын хаҥаан иһэр. Кинилэр көмөлөрүнэн үлэ хайысхалара кэҥииллэр, суруйар-айар дьону көҕүлүүргэ күүс-көмө эбиллэр.   2023 сыллаахха Саха Республикатын культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Россия суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, документалист-суруйааччы Дмитрий Николаевич Гаврильев төрөөбүтэ 85 сыла буолбута. Быйыл кини аатынан «Чолбон» сурунаал кыраайы үөрэтиигэ бириэмийэтин аан бастаан туттардыбыт. Партнердарбыт… Сиһилии »«Чолбон» сурунаал документалист-суруйааччы Д.Н.Гаврильев аатынан кыраайы үөрэтиигэ бириэмийэтэ

2023 сыл түмүгүнэн Алампа аатынан «Бастакы эрэдээктэр бириэмийэ» лауреаттара

«Чолбон» сурунаал – саха омук ХХ үйэтээҕи историятын сиэркилэтэ буолбут сахалыы тыллаах кырдьаҕас сурунаалынан буолар. Саха литературатын историятын үйэтитэр, үгүс көлүөнэ суруйааччылары биир ситимниир, саха интеллигенциятын бастыҥ өйүн-санаатын түмэр ытык ындыыны дьоһуннук сүгэр. 2019 сылтан ыла Таатта улууһун Дьохсоҕон нэһилиэгин кытта кыттыһан сурунаал Алампа Софронов аатынан «Бастакы эрэдээктэр аатынан бириэмийэтин»… Сиһилии »2023 сыл түмүгүнэн Алампа аатынан «Бастакы эрэдээктэр бириэмийэ» лауреаттара

Инвестиция иирбэтэ, уурунуу туһата

Баан үрдүкү таһымнаах үлэһитэ Афанасий Лугинов: «Хас биирдии киһи үбүн сөптөөхтүк туттуон, сыал туруорунуон баҕарабын», – диир уонна инвестиция, харчыны уурунуу ту­һунан эрэдьиэстиир. Бүгүҥҥү кэпсэтиибит үптэн тутулуга суох буолуу туһунан. Ол аата хайдах диэххит? Бу иннинэ биһиги бу тиэмэни эмиэ таарыйан турабыт. Киһи үбү эргитэн, үптэн үп оҥорон таһаарыахтаах. Оччоҕо… Сиһилии »Инвестиция иирбэтэ, уурунуу туһата

ИРБЭТ ТОҤНУУН ИЛЛЭҺИИ УОННА ЫАЛЛАҺЫЫ

Кэнники сылларга Сахабыт сирин кыһы­на сымнаабытын, сайынын өҥүрүк куйаас буоларын бары бэлиэтии көрөбүт. Айылҕа дьикти көстүүлэрэ даҕаны дьону соһутара элбээтэ: кыс ортото күөллэр көһөллөр, сир сиҥнэр, дириҥ аппалар үөскүүллэр, то­лоон­нор ньуурдара тоһутталанан бугул-бугул кур­дук быллаарданаллар. Ону социальнай ситимнэргэ, атын да суруйууларга ирбэт тоҥ ууллуутун содула ­дииллэр. Ол иһин науканан бигэргэммит… Сиһилии »ИРБЭТ ТОҤНУУН ИЛЛЭҺИИ УОННА ЫАЛЛАҺЫЫ

Иэппэт буолбут ынах туһунан остуоруйа

Олорбута эбитэ үһү ураа муостаах, ласпаҕар самыылаах, элбэх үүттээх үчүгэйкээн бэйэлээх Маҕаачай ынах барахсан. Дьиэлээхтэр бары оҕолуун-уруулуун, эдэрдиин-эмэнниин Маҕаачайдарын наһаа таптыыллара, күннэрэ-ыйдара киниттэн тахсара. Ол курдук күөх окко мэччийэн, сандал күҥҥэ сылаанньыйа сытан ыҥырана-ыҥырана кэбинэн, синньэ тэрэйэ тэбиэр диэри ыанньыйан барыларын: торбостору-оҕолору – үүтүнэн аһатар эбит. Ынахтара аа-дьуо айгыстан иһэрин… Сиһилии »Иэппэт буолбут ынах туһунан остуоруйа

АРТАМОНОВ АТЫЫҺЫТ ТУҺУНАН

АҔЫЙАХ ТЫЛ Айар тыл аҕата Өксөкү­лээх Өлөксөй 1916 сыллаахха Бодойбоҕо сыл­дьан суруй­бут «Васи­лий Фомич Артамоновка» айымньы­тыгар: Дьоһуннаах толуу ааккыт Хочоттон хочоҕо диэри, Олорор дойдубут уһунун тухары Ороһу оҕо дьон Тойуга буолуохтун, Саргылаах талыы ааккыт Саас-үйэ тухары, Саха омук сааһын устатыгар Саҥа ыччат кыргыттар Салпат ырыаларыгар буолуохтун! – диэн алҕаан суруйбут.… Сиһилии »АРТАМОНОВ АТЫЫҺЫТ ТУҺУНАН

КЫРЫА КЫҺЫН СЫЛААС ТЫЛЛАРА

(Үс түһүмэхтээх хоһоон бөлөҕө) БАСТАКЫ ТҮҺҮМЭХ БАЛАҔАҤҤА САНАА Көтүмэх буолбатах, симик Санаа кыыма Иэйии көмүлүөгүттэн Күөдьүйэр, Тымныы буолбатах, көҥүл Халлаан салгына Таптыыр Дьокуускайбын Кууһан ылар. Хоһоон буолбатах, иэйии Түннүк тааһыгар Оһуор эмэгэт буолан Ойууланар.          ҮТҮӨ ТЫМНЫЫ Дьокуускай. Ахсынньы тумана. Түннүгүм кырыата ууллубат. Эйиэхэ ырыабын ыллаары Чуумпубун тумаҥҥа булабын. Кырыалаах-туманнаах… Сиһилии »КЫРЫА КЫҺЫН СЫЛААС ТЫЛЛАРА

Таас Ыстапаан

Халыҥ киэҥ аймах уруккута киэн тутта аат­­тыыр тумус туттар киһилэрэ, кэлин уонунан сыллар устата аата сибигинэйэн кэриэтэ эрэ ааттанар, көмүс уҥуоҕа көтөҕүллүбэтэх Сте­пан Дмитриевич Попов–Таас Ыста­паан бастаанньыстар хамсааһыннарын биир көхтөөх кыт­тыылааҕа. РСФСР ХК 59-3 ыст. буруйданан 1931 сыллаахха тохсунньу 14 күнүгэр тутулларыгар өлөрүллүбүтэ, 2000 сыллаахха олунньу 29 күнү­гэр СӨ Прокуратуратынан… Сиһилии »Таас Ыстапаан

Өлүү суолун талбыттар

(Трагедияттан быһа тардыы) Аммосовтаах Ойуунускай ыга куустуһан турбахтаан баран, ыһыктыһан кэбиһэллэр. Эмиэ харах уута, эмиэ ытаһыы-соҥоһуу. Аммосов. Быралыйар быдан сылларга быраһаай, доҕоруом, Былатыан! Ойуунускай. Быраһаай, Максим, быраһаай! Сцена аа-дьуо хараҥаран баран, эмиэ улам-улам сырдаан кэлэр. Ойуунускай камерата көстөр. Платон Алексеевич кыратык утуйан ылан баран дуу, утуйбакка ону-маны эргитэ саныы сытан… Сиһилии »Өлүү суолун талбыттар

Иккиэйэҕин халыҥ тайҕаҕа

(Мүччүргэннээх кэпсээн) «Вихрь» мотуордаах оҥочо хотугу өрүс күүстээх сүүрүгүн хоту дьулурҕатык айаннаан куугунуур. Оҥочоҕо үс киһи баар: күн уота килэриччи сиэбит саар тэгил уҥуохтаах Баһылай Сиипсэп мотуору салайан оҥочо кэннигэр лэҥкэйэн олорор, уола уон түөртээх Дьулус сэттэ сыл балыс балтын, Аайаны кытта, ортоку олороллор. Тыаҕа баран иһэр дьон быһыытынан оҕолор… Сиһилии »Иккиэйэҕин халыҥ тайҕаҕа

БЕННЕТ АРЫЫТЫГАР АЙАН

Атырдьах ыйын 11 күнэ. Маҥнайгы күн. ХОТУ ДОЙДУ ТЫЫНА УОННА ЭЙЭҔЭС АСЧЫТ ДЬАХТАР Атырдьах ыйын 11 күнэ. Сөрүүн, былыттаах сарсыарда. Бүгүн Дьокуускайтан ахсыа буолан Уус Куйгааҕа көттүбүт. Аэропорка кэргэттэрбит далбаатыы хааллылар… Балай эмэ өр хоту дойду халлааныгар көтөн күпсүйдүбүт, эргэрбит АН-24 сөмөлүөт икки аҥаар чааһынан, хата, аналлаах сиригэр аҕалла. Хоту… Сиһилии »БЕННЕТ АРЫЫТЫГАР АЙАН