Саха уус-уран литературата төрүттэнэн, сайдан барыытыгар нуучча классический уонна билиҥҥи кэмнээх литературата сүҥкэн суолталаах.
Норуоппут национальнай геройун Манчаарыны литературнай образ оҥорон үйэтиппит драматург, биллиилээх общественнай деятель уонна ученай-чинчийээччи В.В.Никифоров-Күлүмнүүр Л.Н.Толстой “Власть тьмы”, Н.В.Гоголь “Женитьба” пьесаларын тылбаастаан көрөөччүгэ тиэрдибитэ.
Саха советскай кэминээҕи литературатын төрүттээбит төлөннөөх революционер П.А.Слепцов-Ойуунускай нуучча уонна аан дойду классиктарын Пушкин, Горькай, Жуковскай, Гете, Петефи айымньыларын сахалыы саҥардыталаабыта.
Ыраахтааҕылаах Россия эстибитин, сайдыы советскай кэмэ саҕаламмытын кэннэ нуучча уонна саха норуоттарын историческай бииргэ олорууларын, хардарыта доҕордоһууларын саҥа кэрдиис кэмэ саҕаланар. Бу кэмтэн ылата литературалар доҕордоһуулара, хардарыта байытыһыылара олох сайдыытын биир боччумнаах көрдөбүлэ буолар. 20-с сылларга нуучча литературатын классиктарын, онтон 30-с сыллартан советскай суруйааччылар чулуу айымньыларын сахалыы тылбаастааһын маассабай буолар. Ону сэргэ саха суруйааччылара биирдиилээн нуучча суруйааччыларын кытта тус бэйэлэринэн сибээстэһиилэрэ, доҕордоһуулара саҕаланар. Бу үтүө үгэһи А.А.Иванов-Күндэ 1924-1927 сылларга ССРС норуоттарын Киин издательствотыгар саха секциятыгар үлэлиир сылларыгар саҕалыыр. Кини Москваҕа олорон Дмитрий Фурманов салайар литературнай куруһуогар икки сыл устата дьарыктанар.
1934 сыл. Бу сыл Советскай Союз суруйааччыларын айар Союзтара тэриллибитинэн историяҕа биллэр. Саха сириттэн бу съезкэ П.А.Ойуунускай уонна Н.Е.Мординов-Амма Аччыгыйа делегат быһыытынан кытталлар. Съеһи уһулуччулаах пролетарскай суруйааччы Максим Горькай тус бэйэтинэн салайан ыытар. Кини сайдан эрэр саха литературатын уруккуттан билэрэ, болҕомтотун хатыыра. 1928 сыллаахха муус устар 20 күнүгэр “Правда” хаһыакка Сибирь литератордарын субу буолуохтаах 1 съезтэригэр кини эҕэрдэ суруга бэчээттэнэн турар. Онон кини саха суруйааччыларыттан П.Ойуунускай уонна А.Софронов айымньыларытган быһа тардыылары аҕалтаабыта. Ити сыл атырдьах ыйыгар А.М.Горькай Саха сириттэн поэт П.Черных-Якутскайы уонна тылбаасчыт Бояровы кытта бэсиэдэлэһэр. Ол кэпсэтиитигэр кини поэзия жанрын сэргэ прозаны-сэһэннэри уонна романнары сайыннарар наадатын тоһоҕолоон бэлиэтээбитэ.
Бастакы съезд түмүк мунньаҕар П.Ойуунускай уонна Н.Е.Мординов-Амма Аччыгыйа улуу пролетарскай суруйааччыны Максим Горькайы президиумҥа тахсаннар тус бэйэтин анаан-минээн илии тутуһан эҕэрдэлииллэр, махтал тылларын этэллэр. Ол түгэни кинилэр бэйэлэрин ахтыыларыгар истиҥник-иһирэхтик суруйан тураллар.
Саха сирин тематын нуучча литературатыгар аан бастаан декабрист-суруйааччылар киллэрбиттэрэ. Көҥүлгэ дьулуһар, гуманистическай өйдөөх-санаалаах, дойдуларын патриоттара декабристар ыраахтааҕы хабалатыгар хам ылларбыт чэҥ-муус дойдутун дьонугар aһынap, көмүскэһэр санаанан сыһыаннаһаллара. Итинник матыыптары биһиги К. Рылеев “Войнаровскай” диэн поэматыгар А.Бестужев-Марлинскай “Саатыыр”, Н.Чижов “Нуучча”, “Воздушная дева” диэн элегияларыгар булабыт.
XIX үйэ иккис аҥаарыгар нуучча бастаан иһэр общественнай өйө-санаата Саха сиригэр кытта таргыыр. Манна революционнай демократия сирдьитэ Н.Г.Чернышевскай Бүлүү острогар уон биир сыл устата (1872-1883) хааллан олорбута улахан оруолланар. Кини саха кырата-кыаммата хаһан эрэ син киһилии олоххо тиийиэҕэ диэн эппит кэс тыллара дьон өйүгэр-санаатыгар дириҥник иҥэн, эрэл уотун уматаллара.
Сири эргийэр айаҥҥа сылдьыбыт нуучча классик-суруйааччыта И.А.Гончаров 1854 сыллаахха Саха сиринэн айаннаан ааспыта. Кини “Фрегат Паллада” диэн суоллааҕы очеркаларыгар сахалары тыйыс айылҕаны баһылаан олороллорун иһин, үлэҕэ дьоҕурдарын, барыны сатыылларын, үтүөнү- кэрэни ылынымтыаларын иһин кэмэ суох хайгыыр. Кини нуучча сорох шовинистическай, реакционнай өйдөөх-санаалаах чиновниктара сахалары үөрэтэр, сайыннарар туһата суоҕун ааһан, буортулааҕын туһунан дойҕохтуулларын сорунуулаахтык утарар.
Саха сирин туһунан литератураҕа дьоһуннаах миэстэни кырдьык уонна көҥүл иһин туруулаһан охсуспут нуучча демократ суруйааччытын В.Г.Короленко айымньылара ылаллар. Кини 1881-1884 сылларга Аммаҕа сыылкаҕа олорбута. Саха сирин тематыгар кини суруйбут кэпсээннэрин цикла, “Үөлээннээҕим олоҕун кэпсээнин” төрдүс тома биһиги норуоппут XX үйэ иккис аҥарынааҕы олоҕун реалистическайдык ойуулаан көрдөрөллөр, саха уонна нуучча норуоттарын бииргэ олорууларын, доҕордоһууларын, хардарыта көмөлөсүһүүлэрин итэҕэтиилээхтик кэпсииллэр. Бу айымньылары Н.Е.Мординов-Амма Аччыгыйа тылбааһынан саха ааҕааччылара билсибиттэрэ өр буолла.
Нуучча-саха норуоттарын литературнай сибээстэрин интириэһиргиир дьон ол сибээстэри арыйар-научнай үлэлэри кытта билсиэхтэрин сөп. Оттон нуучча суруйааччылара Саха сирин туһунан айымньыларын Саха АССР үтүөлээх учуутала, педагогическай наука кандидата П.И.Егоров хомуйан оҥорбут икки чаастаах кинигэтин филологическай наука кандидата М.Г.Михайлова научнай редакциятын 1981 уонна 1982 сылларга Саха сиринээҕи кинигэ издательствота бэчээттээн таһаарбыта.
Ити үөһээ ааҕыллыбыт быстах холобурдартан көрдөххө да, хаалыылаах патриархальнай дойду кыахтаах Нуучча государствотыгар холбоһуута бары өттүнэн прогрессивнай суолталаммыта. Туох-ханнык иннинэ саха норуотун улуу нуучча баай духовнай нэҺилиэстибэтин, балачча таҺымнаах материальнай культуратын иҥэринэригэр саҥаттан саҥа кыахтар үөскээн испиттэрэ.
1917 сыллааҕы революция кэнниттэн нуучча литературатыгар Саха сирин темата сырдааһына биллэрдик кэҥээбитэ. 30-с сыллардаахха Саха сиригэр олоро сылдьыбыт Борис Лунин “По следам вилюйского узника” диэн Н.Г.Чернышевскай “Молодежь в осаде” диэн кэпсээннэр хомуурунньуктарын бэчээттэппитэ.
Нуучча ааҕааччыларыгар Саха сирин уонна кини олохтоохторун тустарынан уус-уран литератураҕа элбэҕи уонна кэрэхсэбиллээҕи Антонина Коптяева суруйан хаалларбыта. Кини айымньылара автор тыыннааҕар алта томунан “Художественная литература” издательство 1987-1989 сылларга бэчээттэммитэ. Бэйэтэ Саха сиригэр хас да төгүллээн кэлэ сылдьыталаабыта, биһиги республикабытын төрөөбүт дойдутунан aaҕapa. Аҕатын хунхузтap — арыгыны уоран атыылааччылар — өлөрбүттэрин кэннэ ийэтэ, таҥас сууйааччы, ас астааччы дьахтар үс оҕотунаан тулаайах хаалбыттара. 1926 сыллаахха 16 саастаах Антонина Амур уобалаһын Зеятыттан сис тыалары быһан Алдан бириискэтигэр сатыы киирэр. Манна кини комсомол «окружкомун секретарыгар тиийэ үүнэр. Онтон Охотскай кытылынан, Халыманан сылдьан “Дальстрой» систематыгар үлэлиир, Уралга тиийэр. Араас дойдуларынан сылдьан, эҥин бэйэлээх дьону кытта көрсөр. Ол хойут кини литературанан дьарыктанарыгар кыаҕы үөскэтэр. 1940 сыллаахха — «Октябрь» сурунаал кылаабынай редактора, советскай прозаик Федор Панферов эдэр автор “Фарт” диэн романын ааҕан баран, кини талааннааҕын, ол эрээри үөрэнэрэ наадатын сүбэлиир. Онон Литературнай институкка киирэн үөрэнэр. “Товарищ Анна» диэн Саха сирин тематыгар суруллубут романынан дипломнай үлэтин көмүскээн, 1945 сыллаахха институту бүтэрэр, Ф. Панферовы кытта олохторун холбууллар.
А.Коптяева биир дьоһуннаах үлэтинэн советскай эмчиттэр тустарынан трилогията буолар: “Иван Иванович” (1949 с.), “Дружба” (1954 с.) “Дерзание” (1958 с.). Бу романнарга биир сүрүн геройунан саха кыыһын Варя Громова обраһа ойууланар. Кини aҕa дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии толоонноругар врач быһыытынан хорсунун, дьиҥнээх патриот буоларын көрдөрөр. А.Коптяева атын дьоһуннаах үлэтэ “На Урале-реке” диэн трилогиятыгар 1975 сыллаахха “Северное сияние” диэн Саха сирин туһунан иһирэх ахтылҕан тыллардаах үтүөкэн очеркалар кинигэлэрин суруйан бэчээттэппитэ.
Саха сиригэр өр сылларга олорбут, тирии заводун директорынан, горисполком председателинэн үлэлээбит Франс Таурин 1954 сыллаахха “На Лене-реке” диэн 30-тан тахса бэчээтинэй лиистээх бөдөҥ романы Иркутскайдааҕы кинигэ издательствотыгар 30 тыһ. экземплярынан бэчээттэппитэ. Бу Саха сирин рабочай кылааһа үөскээһинин туһунан роман кэлин Москваҕа хаттаан эмиэ таһаарыллыбыта.
Алмаас уонна газ промышленностара сайдыылара суруйааччылар болҕомтолорун биллэрдик тардыбыта. Бу темаҕа саҥа автордар ылсан үлэлээбиттэрэ. Олортон В.Осипов “Тайна сибирской платформы”, А.Криволукскай “В Ленской тайге”, М.Буренков “Сквозь таежные дебри” диэн документальнай аҥаардаах суруйууларын, Вячеслав Пальман “Кратер Эршота” фантастическай романын ааҕааччылар сэҥээрбиттэрэ.
Саха да, нуучча да ааҕааччылара улаханнык сэҥээрбит, биһирээбит суруйааччыларынан нуучча киһитэ, Aҕa дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа Юрий Иванович Шамшурин буолар. Кини “Счастье в твоих руках” романа, “В тайге стреляют” диэн сэһэнэ, “Шли двое по тундре”, “Вороний переполох” диэн кэпсээннэрин хомуурунньуктара Москваҕа уонна Дьокуускайга хастыыта да бэчээттэммитэ.
Өр сылларга биһиги куораппытыгар олорбут, Дьокуускайдааҕы радио үлэһитин быһыытынан республиканы уһаты-туора сыыйбыт поэт уонна тылбаасчыт Александр Лаврик литературалар доҕордоһууларыгар, саха литературата киэҥ эйгэҕэ тахсыытыгар эмиэ улахан үтүөлээх киһинэн буолар. Кэлин кини Тула куоракка олохсуйан, онно Суруйааччы союһун отделениетын салайбыта. Норуот талааннаах ырыаһыта Сергей Зверев “Улуу Москва туһунан тойугун” столица 800 сыллаах юбилейын көрсө бэчээттэтэн таһаарбыта 1947 сыллаахха “Правда” хаһыатынан хайҕаммыта.
Саха суруйааччыларын, ордук поэттарын куттарын туппут киһинэн москвич Николай Глазков, бэйэтэ ааттанарынан “Улуу Харахтыырап” буолар.
Кини саха поэттарын айымньыларын хото тылбаастыыра, 1982 сыллаахха олохтоох издательство кини Саха сирин тематыгар анаммыт поэмаларын уонна хоһооннорун хомуурунньугун нууччалыы тылынан бэчээттээн таһаарбыта.
ССРС государственнай бириэмийэтин лауреата, советскай поэт Анатолий Преловскай эмиэ Саха сириттэн төрүттээх, билигин Москваҕа олорор, Саха поэттарын кытта ыкса сибээстээх, тылбааска элбэхтик үлэлэһэр. Промышленность тематыгар элбэхтик үлэлэспит прозаик, публицист, “Полярнай круг” хаһыат редакторынан үлэлээбит Юрий Чертову республика олохтоохторо бары үчүгэйдик билэллэрэ. Хомойуох иһин, кини айар талаанын үгэнигэр сылдьан 1998 сыллаахха олохтон барбыта.
Билигин Саха сирин Суруйааччыларын союһугар нуучча уонна нууччалыы тылынан суруйар уонтан тахса автор баар: Сергей Шевков, поэт, тылбаасчыт, өр сылларга Союз правлениетыгар литературнай консультанынан үлэлээбитэ; Владимир Федоров, прозаик уонна драматург, тылбааска эмиэ балачча тахсыылаахтык үлэлиир, киниэхэ соторутааҕыта П.А.Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэ иҥэрилиннэ. Нуучча поэта, публициһа Иван Переверзин бу дойдуга төрөөбүт, үлэлээбит суруйааччы, билигин Москваҕа Россия Союһун правлениетыгар үлэлиир. Соторутааҕыта Союзка нууччалыы тыллаах Ариадна Борисова мэктиэлэммитэ. Кинилэргэ саха буолан баран нууччалыы тылынан суруйар, сорохторо икки тылынан үлэлиир суруйааччылар холбоһоллор: Софрон Осипов, Иван Иннокентьев, Аита Шапошникова, Владимир Пестерев, Альбина Борисова уо.д.а. Маны таһынан республика араас уһуктарыгар олорор уонна үлэлиир Союз саҥа чилиэннэрэ бааллар: Валерий Шелегов (Өймөкөөн), Владимир Мухин (Нерюнгри), Ольга Никулина (билигин Москваҕа литературнай институкка үөрэнэр).
Саха литературатын бары кэрдиис кэмнэригэр киниэхэ күүс-көмө буолбут, киэҥ ааҕааччыга тахсыытыгар сыралаһан үлэлээбит нуучча суруйааччыларын, тылбаасчыттарын бүгүн, бу юбилейдаах сылга, хайдах махталлаахтык ааттаабат буолуохпутуй?! Кинилэр ааттара хас биирдии ааҕааччыга чугастар: Анатолий Ольхон, А.Дмитриева, Владимир Солоухин, Владимир Державин, Семен Шуржаков, Михаил Мусиенко, В.Литвинов, М.Львов, С.Поделков, Р.Казакова, А.Романов, Л.Либединская, Р.Палехов, В.Костров, В.Цыбин уонна да үгүстэр.
Литературалар хардарыта байытыһыыларын процеһа ордук кэнники кэмнэргэ, үөрэх-сайдыы күүскэ тэнийбит усулуобуйатыгар, XX үйэ иккис аҥарыгар балысханнык сайынна. Ол государство өттүттэн өйөбүлү ылан, киэҥ далааһыннанан норуоттар доҕордоһууларыгар, хардарыта байытыһыыларыгар саҥаттан саҥа көрүҥнэр үөскээн таҕыстылар. Бастаан народнай поэт, Саха сирин суруйааччыларын Союһун правлениетын председателэ Семен Петрович Данилов көҕүлээһининэн уонна быһаччы салалтатынан 1965 сыллаахха кулун тутарга, Россия суруйааччыларын II съезтэрин кэнниттэн, съезд делегаттарын уонна кыттыылаахтарын түмэн алта киһилээх делегация Узбекистан, Киргизия уонна Казахстан республикаларыгар сылдьан, делегация састаабыгар народнай суруйааччылары Н.Е.Мординов-Амма Аччыгыйа, В.М.Новиков-Куннук Уурастыырап, поэттар Моисей Ефимов, Иван Гоголев уонна бу строкалар автордара, оччотооҕуга “Хотугу сулус” уонна “Полярная звезда” сурунааллар кылаабынай редактордара бааллара. Манна сылдьан бырааттыы литературалар суруйааччыларын кытта сирэй билсиһэн, кэпсэтиһэн, салгыы доҕордуу сыһыаны олохтообуттара. Ол сыл атырдьах ыйыгар Саха сиригэр киргиз суруйааччыларын улахан бөлөҕө хардары ыалдьыттаабыта. Онно Москваттан Россия Суруйааччыларын союһун правлениетын председателэ, биллиилээх советскай суруйааччы Леонид Соболев баһылыктаах нуучча суруйааччыларын бөлөҕө холбоһон, литературалар дьиҥнээх бырааһынньыктара атаарыллыбыта.
Нөҥүө сылыгар Саха сиригэр казах суруйааччыларын бөдөҥ бөлөҕө кэлэн ыалдьыттаабыта. Онтон салгыы башкир, бурят, Тыва, Горнай Алтай, Карачаево-Черкесия суруйааччылара кэлбиттэрэ. Аны бу дьаһал сэҥээриллэн, салгыы сайыннарыллан аҥардас литература эрэ буолбакка, искусство деятеллэрэ эмиэ кыттар буолбуттара, онон литература уонна искусство бырааһынньыктарыгар кубулуйбуттара, айар интеллигенция киэҥ араҥата кыттыылаах барар буолбута. Ол курдук Бурятия, Тува, Башкирия, Казахстан, Киргизия республикаларын, Горнай Алтай, Хакассия Автономнай уобаластарын литератураларын уонна искусстволарын күннэрэ улахан политическай уонна культурнай суолталаах дьаһаллар быһыыларынан, үрдүк тэрээһиннээхтик ыытыллыбыттара, норуот бүттүүнүн итии биһирэбилин ылбыттара. Маны таһынан республика историятын кэрдиис кэмнэрин бэлиэтииргэ аналлаах, сайдыы ситиһиилэрин Союз уонна Россия үрдүнэн көрдөрөр сыаллаах айар интеллигенция халыҥ делегациялара Москваҕа уонна дойду регионнарын хабан ыытыллыбыттара: 1957 сыллаахха Саха сирэ Россияҕа көҥүл өттүнэн холбоммутун 325 сылын бэлиэтээн Москваҕа декада ыытыллыбыта. Онно аан бастаан “Ньургун Боотур” олоҥхо Союз Улахан театрын филиалын сценатыгар туруоруллубута; 1972 сыллаахха Саха АССР үөскээбитэ 50 сылын бэлиэтээн 350-ча киһилээх делегация Башкириянан Москваҕа тиийбитэ. Онтон уон сыл ааспытын кэннэ, 1982 сылаахха Автономия 60 сылын бэлиэтээн биэс сүүсчэкэ киһилээх саха литературатын уонна искусствотын делегацията Москванан, Ульяновскай уобалаһынан бэйэтин ситиһиилэрин дойду үрдүк көрдөбүллээх истээччилэригэр, көрөөччүлэригэр отчуоттаан кэлбитэ, үрдүк сыанабылы ылбыта.
1964, 1975 уонна 1987 сыллардаахха нуучча биллиилээх суруйааччылара, художниктара, артистара, профессиональнай уонна самодеятельнай коллективтара кыттыылаах литература уонна искусство Күннэрэ Саха сиригэр ыытыллыбыттара. Онно Михалков, Сергей Смирнов, Мустай Карим, Петр Проскурин курдук биллиилээх суруйааччылар, Людмила Зыкина, Борис Стоколов, Лев Лещенко, Владимир Винокур курдук аатырбыт ырыаһыттар; Евгений Матвеев, Ия Саввина, Зинаида Кириенко, Майя Булгакова курдук норуокка киэҥник биһирэммит киноартистар кэлэн ыалдьыттаабыттара.
Ол өрөгөйдөөх, үрдүк үөрүүлээх бырааһынньыкка интеллигенция эрэ буолбакка, нэһилиэнньэ киэҥ араҥатын билигин сааһырбыт өттө бука бары үчүгэйдик өйдүүр, махталлаахтык ахтар буолуохтаахтар. Күндү ыалдьыттар Саха сирин бары атын улуустарын, ыраах, уһук муннуктарыгар тиийтэлээбиттэрэ, сылдьыбыттара, табаһыттар ыстаадаларыгар, балыксыттар үүтээннэригэр кытта сылдьан, Хотугу дойду уратытын, дьиктитин барытын көрбүттэрэ, билбиттэрэ. Ол түмүгэр Аллараа Халымаҕа “Башкор күөлэ”, Тааттаҕа “Турсунай беседката” курдук кэриэстэбил өйдөбүнньүктэр хаалбыттара.
Бу урукку кэмнэргэ олохсуйбут үтүө үгэһи саҥа кэмҥэ саҥалыы тыыннаан салҕааһын буолар. Биллэрин курдук сэрии кэннинээҕи кэмҥэ, саха литературатыгар нэһилиэстибэ туһунан боппуруоска мөккүөр турбутугар эмиэ Москваҕа суруйааччылар Союзтарыгар дьүүллэһии ыытыллыбыта. Онтон кэлин өттүн ыллахха, үйэ чиэппэрин анараа өттүгэр, 1975 сыллаахха, саха литературатын боппуруоһа Москваҕа Союз правлениетыгар киэҥ кэпсэтиигэ турбута, мантан суруйааччылар, литературоведтар улахан бөлөхтөрө баран кыттыыны ылбыттара.
Үөһээ аҕалыллыбыт чахчылар биһиги литературабыт сайдар боппуруостарын, суруйааччылар күннээҕи айар үлэлэрин уонна кыһалҕаларын биһиги Президеммит М.Е.Николаев, Правительствобыт өрүүтүн болҕомто киинигэр туталларын, суруйааччылар айар үлэлэрин үрдүктүк сыаналыылларын уонна кинилэргэ ахсаабат кыһамньыларын ууралларын туоһулууллар.
Ааспыт үйэлэр кирбиилэригэр үөскээн, XX үйэ устатыгар сириэдийэ сайдыбыт саха литературата бүтүн Россия эрэ буолбакка, аан дойду түһулгэтигэр таҕыста, бастыҥ айымньылара сайдыылаах Европа дойдуларын тылларыгар тылбаастаннылар. Сүүс сыллаах юбилейы көрсө Национальнай кинигэ кыһата “Бичик”, саха прозаик уонна поэт суруйааччыларын антологияларын, XX үйэҕэ олорбут нуучча, саха, эвенк, эвен уонна юкагир суруйааччыларын айымньыларыттан түмүллүбүт хомуурунньугу нууччалыы тылынан бэчээттээн таһаарда. Саха литературатын төрүтүнэн буолбут А.Е.Кулаковскай-Өксөкүлээх “Байанай алгыһа” хоһооно сиэдэрэйдик уруһуйданан үс тылынан — сахалыы, нууччалыы, английскайдыы таҕыста.
Литературабыт бу сүүс сыллаах сайдыытын устатыгар уран тыл маастардара, хомоҕой хоһоонноохторо, кэпсээннээхтэрэ норуокка “суруйааччы” диэн аатынан биллибит дьоннорун тустарынан сибидиэнньэлэри түмэр библиографическай справочник бэчээттэннэ. Онно барыта, 203 киһи киирдэ.
Төрөөбүт литературабыт сайдыытыгар күүс-көмө буолбут, саҥа сүүрээннэри киллэрэн, киэҥ эйгэҕэ таһаарсыбыт литературалар доҕордоһууларын, хардарыта байытыһыыларын туһунан кылгас бэлиэтээһиннэрбит итинниктэр.
Дмитрий КИРИЛЛИН.
«Чолбон». — 2000. — ахсынньы ый.
