— Былыргы дьоннор кэпсиилэрэ… — диэн эбэм Иванова Ирина Петровна кэпсээнин саҕалыыра.
– Ити бүтэй маһы хайытыахха, ортотугар төгүрүк үөстээх дии? Былыыр-былыр ити үөс мас силиитэ эбитэ үһү. Ол силии олус минньигэс уонна тотоойу эбит…
Арай биир дьадаҥы киһи мас кэрдэ, оттук маһын бэлэмнии ойуурга тахсар. Ити үлэлии сылдьан, сынньана олорон, маһын үөһүн ылан тутан-хабан көрөр. «Сүөһү сототун силиитигэр маарынныыр, сиэниллэрэ буолуо дуо?» – дии санаабыт. Сүгэтинэн быһа охсон, амсайан көрбүт. Кырдьык да, тоҥ силии курдук, өссө наһаа минньигэс уонна атын астардааҕар ордук тотоойу эбит. Били киһи мас силиитин күн аайы тото-хана сиир буолан, бэйэтин ыһыгын сиэбэт буолбут. Ыһык аһылыгын ойуурга бэйдиэ быраҕыан аньыырҕаан, дьиэтигэр төттөрү илдьэ кэлэр идэлэммит. Тоҕо эрэ ойуурга мас силиитин сиирин кэргэнигэр эппэтэх.
Кэргэнэ элбэх оҕолоох уонна олус күнүүһүт эбит. «Эн ойуурга хайа дьахтары булуннун? Кини туох аһылыгынан хадаҕалыырый? Тоҕо күн аайы ыһыккын сиэбэккэ төттөрү аҕалаҕыный? Мин Тойон Таҥараҕа үҥсүөм. Үрдүкү суут бэйэтэ быһаарыа!» — диэн, улахан айдааны тардыбыт.
Таҥара тиийэн кэлбит. Туохтан айдаан төрүөтэ тахсыбытын билбит. «Эһиги элбэх оҕолооххут. Элбэх оҕолоох ыалы араартаабаппын. Аҕаҕыт эһигиттэн кистээн мас силиитин сии сылдьыбыт. Онон буруйдаах. Оттон ыал ийэтэ буоллаҕына күнүүһүт эбит. Ол иһин аны мас силиитин мас үөһэ гынабын. Уонна уруккугут курдук эйэлээхтик олоруҥ!» — диэн бүтэһиктээх дьүүлү таһаарбыта үһү.
— Онон, кыргыттар, кыра аайы эрдэргитин уоpбалыы, күнүүлүү сылдьыбат буолун. Оттон, уолаттар, кэргэттэргититтэн тугу да кистээбэт буолун.
Ыал буолар түгэҥҥитигэр, бэйэ-бэйэбитин кытта өйдөһөр эрэ буоллаххытына холбоһоорун. Бу ыаллар бэйэ-бэйэлэрин кытта хаһан даҕаны өйдөспөтөхтөр, ол иһин хаарыан силиини Таҥара киһи сиэбэт гына, мас үөһэ оҥорбут.
Олох олоруу тыынан чуумпу өрүһү туорааһын буолбатах. Чуумпуга устуоҥ, оттон тыаллаах күн долгуннуун өрө тустан сыралаһан, эрэйдэнэн, нөҥүө кытылы булуоҥ. Олох олорор өссө уустук.
Олоххо араас моһол элбэх. Ол иһин элбэхтик толкуйдаан, иннигитин тымтыктанан көрөн эрэ баран олоххутун оҥостоорун, эбэм ити курдук сүбэлиирэ.
«ЧОЛБОН» 2010 7
