Балаҕан ыйын 30 күнүгэр Таатта улууһун киинигэр Ытык Күөлгэ «Чолбон» сурунаал күнэ буолан ааста. Сарсыарда улуус баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччыта Никифор Жерготов уонна «Чолбон» сурунаал бас эрэдээктэрэ Гаврил Андросов улуус үлэтин-хамнаһын уонна бииргэ оҥорор бырайыактарын туһунан кэпсэттилэр. Бу мунньахха улуустааҕы норуот айымньытын дьиэтин дириэктэрэ Изабелла Сивцева кыттыыны ылла. Көрсүһүүгэ бииргэ үлэ хайысхаларын туһунан санаа атастастылар, олохтоох ааптардары кытта үлэ уонна Тааттаттан төрүттээх саха литературатын классик суруйааччыларын үйэтитии боппуруостарын дьүүллэстилэр. Сурунаал бастакы эрэдээктэрэ А.И. Софронов-Алампа аатынан оҕолорго аналлаах айар күрэс түмүгэ сэтинньи ыйга тахсыахтаах диэн иһитиннэрдилэр.
10:00 ч. «Таатта» литература уонна уус-уран ойуу-дьүһүн музейыгар бастакы эрэдээктэр Алампа Соппуруонап уҥуоҕар тыыннаах сибэкки уурдулар. Музей үлэһитэ Александра Постникова Алампа дьонун сайылык дьиэтин көрдөрдө. Инникитин бу дьиэҕэ «Чолбон» сурунаалга сыһыаннаах истиэндэ баар буолуон сөп эбит диэн кэпсэттилэр.
11:00 ч. А.Е. Мординов аатынан Таатта лицейигэр үөрэнээччилэри кытта көрсүһүү буолла. Манна А.И. Софронов-Алампа аатынан 1-кы нүөмэрдээх уонна Д.А. Петров аатынан 2-с нүөмэрдээх оскуола үөрэнээччилэрэ эмиэ сырыттылар, барыта 200-тэн тахса оҕо кыттыыны ылла. «Чолбон» сурунаал бас эрэдээктэрэ Гаврил Андросов, солбуйааччы Данил Макеев, прозаик уонна сурунаал ааптара, сурунаал Алампа аатынан бириэмийэтин лауреата Федор Павлов айар үлэ уонна сурунаал үлэтин-хамнаһын туһунан билиһиннэрдилэр. Кэлбит оҕолор быйылгы күрэскэ кытталлар эбит. Ол иһин кинилэргэ «Истиҥ кэпсээн» диэн күрэскэ эмиэ кыттыахтарын сөбүн кэпсээтилэр.
14:00 ч. улуус дьаһалтатын дьиэтигэр нэһилиэнньэни кытта көрсүһүү буолла. Никифор Жерготов саҥа үлэлээн эрэр дьаһалта бастакы улахан тэрээһинэ «Чолбон» сурунаалга ананна диэн бэлиэтээтэ. Көрсүһүүгэ Ытык Күөл олохтоохторо, Игидэй, Орто Амма, Октябрьскай, Тыараһа, Дьохсоҕон, Уолба, Баайаҕа, Даайа Амма нэһилиэктэрин салайааччылара, библиотекардара, тэрилтэлэр салайааччылара, кыраайы үөрэтээччилэр уонна олохтоох ааптардар — барыта 70-ча киһи кыттыыны ылла. «Чолбон» сурунаал Таатта улууһугар суолтатын, Алампа уонна «Чолбоҥҥо» үлэлээн ааспыт эрэдээктэр Урсун туһунан истиҥ тыллардаах көрсүһүү буолла. Гаврил Андросов тэрээһиҥҥэ «Чолбон» сурунаал бырайыактарын уонна сурунаалга үлэлээбит Таатта дьонун туһунан иһитиннэрии оҥордо, онтон Данил Макеев «Чолбон» сурунаалга тахсар ааптардары билиһиннэрдэ. Көрсүһүүгэ сурунаал ааптардарыттан Федор Павлов уонна Ольга Макарова кытыннылар. Салгыы улуус айар куттаах дьонун кытта бииргэ үлэлэһиэхпит диэн биир санааҕа кэллибит. Көрсүһүү сүрдээх сылаас, иһирэх санаалаах буолла. Гаврил Андросов Таатта олохтоохторо литератураны таптыыллара, ааҕаллара уонна саха тылын-өһүн өрө туталлара көстөрүн, «Чолбон» сурунаал саамай элбэх сурутааччыта уонна өрүү өйүүр, пропагандалыыр дьон Таатта улууһугар баалларын бэлиэтээтэ.
Александра Жулева-Суһума, «Иэйии» түмсүү салайааччыта (Игидэй): «Тапталлаах кырдьаҕас сурунаалбыт биир үйэ устата тохтообокко тахса турара бу эмиэ ааҕааччыга биир туспа дьол. Тэрээһиҥҥэ олус элбэх киһи кэлбит. «Чолбон» сурунаал тэриллиэҕиттэн саҕалаан, билиҥҥи үлэтин, бырайыактарын бас эрэдээктэр Гаврил Гаврильевич кэпсиирин бары олус чуумпуран иһиттибит. Бэйэтин хоһооннорун аахпыта олус долгутуулаах түгэн буолла. Сурунаал тоҕус эрэ үлэһиттээх эрээри, олус киэҥ далааһыннаах үлэни ыыта сылдьарын бэлиэтии көрөбүн уонна сөҕөбүн эрэ. Ааҕааччыларга бэйэлэринэн кэлэн кэпсээн, санаа атастаһан барбыттара да ону туоһулуур. Данил Николаевич ааҕааччыларын кытта көрсө кэлбитэ олус үчүгэй өйдөбүлү хаалларда. Суорун Омоллоон биир тэттик кэпсээнин кэпсээн олус сэргэхситтэ. Тэрээһиҥҥэ урут үлэлээбит Урсун туһунан бииргэ үөрэммит доҕоро ахтыы оҥорон сонун түгэннэри иһиттибит. «Чолбон» билигин даҕаны элбэх ааҕааччылаах, күүтүүлээх сурунаал буоларын кэлбит дьон этиилэриттэн истэн киһи астынар. Биһиги А.Я. Маркова аатынан модельнай библиотека иһинэн үлэлиир «Иэйии» литература түмсүүтүн кыттыылаахтара саха тыла үөскээбит нэһилиэгин дьонун-сэргэтин аатыттан ытыктабылбыт бэлиэтин Гаврил Андросовка «Бастыҥ бас эрэдээктэр» уонна сөбүлүүр суруйааччыбытыгар Данил Макеевка «Ааҕааччы таптала» диэн анал ааттары мэтээлгэ оҥотторон туттардыбыт. Чахчы да чаҕылхай «Чолбон» сурунаалга үбүлүөйдээх күҥҥүтүнэн уруй-айхал этэбит!»
Изабелла Харлампьева, Харбалаах: «»Чолбон» үйэлээх тэрээһинигэр Орто Амма нэһилиэгиттэн төрдүө буолан сырыттыбыт. Хас биирдии ыалга кэтэһиилээх ыалдьыт сурунаалбыт сайдыыга, сэргэххэ сиэтэн, өбүгэ ситимин тутуһуннаран түһүүнү, күүрээни туораан, бүгүҥҥү күҥҥэ саха ааттааҕы түмэ тардан олорорунан киэн туттабын. Үбүлүөйдээх тэрээһиҥҥэ сэргэх, сылаас ахтыылары умсугуйа истэн биир дойдулаахтарбыт дириҥ билиилэринэн олоххо өһүллүбэт тирэх буолалларын долгуйа иҥэриннибит. Улуус нэһилиэктэрин айар түмсүүлэрэ ыытар үлэлэрэ далааһына кинилэр төрөөбүт дойдуларын дириҥник ытыктыылларын, таптыылларын туоһута булар. Түмсүүлэр анаан биир тэҥник сахалыы таҥнан кэлэн хоһооннорунан эҕэрдэлэрэ – үрдүк таһым! Хайдахтаах курдук истиҥник, ис сүрэхтэриттэн иэйэн туран аахтылар, эттилэр! Талба талаан хонуутугар хаамсыбыт курдук сананныбыт. Гаврил Андросов биир дойдулаахтара – Баайаҕалар уолларын хайдахтаах курдук төрөппүт оҕолорун курдук харыстаан, киэн туттан айхаллаан эҕэрдэлээтилэр! Данил Макеев бэйэтин кэпсээнин дьиҥ артыыстыы аахпытын аан бастаан истэн ытыс тыаһынан эҕэрдэлээтибит. Учууталбыт Мария Николаевна Колесова ахтыытын биир тыынынан истэн, киһи өйө-санаата сааһырыыга бэриммэтин итэҕэйдибит. Иван Иванович Бочонин сүҥкэн үлэни өйөөбүт сонунун үөрэн тутум үрдүү иһиттибит. Үөрдүбүт «Чолбон» үйэлээх махтала добун суругу элбэх биир дойдулаахтарбыт туппуттарыттан. Уонна киэн туттар литературнай кириитикпит Ольга Николаtвна Макарова «Чолбоҥҥо» хото сурутуоҕуҥ диэн ыҥырыытын ылынан, сурутууга көмө буолар санааланныбыт. Үрдүк таһымнаах тэрээһинтэн санаалыын-оноолуун кэҥээн, үрдээн кэллибит. Тыл, сурук, бичик – биһиги күүспүт, кыахпыт, көҥүлбүт. Бу үлэни бигэтик хаамтара сылдьар биир дойдулаахпытыгар Гаврил Андросовка ийэлии истиҥ, аҕалыы амарах эҕэрдэбитин анаан туран, дьулуур, тулуур тирэхтэнэн түөрэҥ кэми уҥуордаан, тэнийии, туругуруу суолунан бигэтик айанныы туруоҕуҥ диэн ыҥырабыт! Күн – сири, «Чолбон» – саханы сырдата, сирдии туруохтун!»
«Чолбон» сурунаал коллектива Алампа Софронов аатынан «Бастакы эрэдээктэр бириэмийэтин» партнеругар, «Тааттаавтодор» тэрилтэ генеральнай дириэктэригэр Иван Бочониҥҥа, Алдан нэһилиэгин баһылыга Егор Постниковка, Уолба нэһилиэгин баһылыга Василий Рахлеевка, «Таатта» литература уонна уус-уран ойуу-дьүһүн музейын үлэһитэ Александра Постниковаҕа, Уолба нэһилиэгин библиотекара Екатерина Рахлееваҕа, Дьохсоҕон нэһилиэгин библиотекара Галина Другинаҕа, Хара Алдан нэһилиэгин библиотекара Ульяна Никулинаҕа, Октябрскай нэһилиэк библиотекара Татьяна Прохороваҕа, И.А. Аргунов аатынан киин библиотека үлэһитигэр Светлана Игнатьеваҕа, ааптардарбытыгар Баайаҕаттан Ольга Макароваҕа, Ытык Күөлтэн Федор Павловка, Хара Алдантан Петр Самсоновка-Бүөтүр Хараҕа, Даайа Амматтан Татьяна Поскачинаҕа, бииргэ үлэлэһэр Октябрьскай нэһилиэк дьаһалтатыгар (баһылык О.Н. Ушницкай), улуустааҕы норуот айымньытын дьиэтигэр (дириэктэр э.т. И.Н. Беляев), А.Е. Мординов аатынан Таатта лицейигэр (дириэктэр А.С. Посельскай), А.И. Софронов-Алампа аатынан Ытык Күөл 1-кы нүөмэрдээх оскуолатыгар (дириэктэр И.Е. Будикин), улуустааҕы «Уран тыл» айар түмсүүгэ (салайааччы О.П. Андросова), Баайаҕаттан «Көмүлүөк күлүмэ» түмсүүгэ (сал. А.Н. Кустурова), тэрээһиммитигэр сылдьыбыт, кыттыспыт, биһигини куруук өйүүр дьоммутугар барҕа махталбытын тиэрдэбит.
