Бэс ыйын 22 күнүгэр кырдьаҕас Баайаҕа Томторо Мандар Уус үрдүк аатын, кэрэхсэбиллээх олоҕун, айдарыылаах үлэтин бүтүн Россия үрдүнэн тарҕанар, аан дойду чулуу дьонун сырдатар «Жизнь замечательных людей: Биография продолжается…» серияҕа «Борис Неустроев-Мандар Уус» диэн кинигэни суруйан-бичийэн таһаарбыт суруйааччы, суруналыыс, ХИФУ суруналыыстыка кафедратын сэбиэдиссэйэ, «Илин» сурунаал бас эрэдээктэрэ, «Саха сирин суруйааччыта» ассоциация бэрэссэдээтэлэ, филология наукатын кандидата Олег Сидоровы махталлаах сүрэх иэйиитинэн сүгүрүйэ көрүстэ. Кинини кытта олоҕун аргыһа, ХИФУ доцена, культурология кандидата Лена Алексеевна, бырайыагы сүрүннээччилэртэн биирдэстэрэ, «Чолбон» сурунаал бас эрэдээктэрэ Гаврил Андросов кинигэ сүрэхтэниитигэр дьоһун ыалдьыт буолан кэллилэр.
Саҥа кинигэ ытык киһи олоҕун, айар үлэтин өссө үрдүк таһымҥа таһаарарынан, нуучча тылын нөҥүө киэҥ эйгэҕэ тиэрдэринэн уратылаах. Маны тэҥэ Мандар Уус норуот былыргытын, култууратын илдьэ сылдьар киһи быһыытынан кинигэ саха омук култуурата аан дойдуга тахсыытын биир көстүүтэ буолар. ХIX үйэҕэ төрүттэммит кырдьаҕас серияҕа тахсыы идеятын тобулбут Гаврил Андросов биир дойдулаахтарыгар кинигэ ааптарын уопсастыба деятелин, салайааччы, суруналыыс, суруйааччы, учуонай, педагог быһыытынан сиһилии сырдатта.
Биһирэмҥэ ырытааччылар кинигэ суолтатын, ис хоһоонун, аналын бары өттүттэн эргиччи көрөн, дириҥник хорутан ырыттылар, тус санааларын үллэһиннилэр.
Нэһилиэк сэбиэтин депутата, педагогика үлэтин бэтэрээнэ Владимир Андросов: «Олег Сидоров бу серияҕа 2016 сылтан саҕалаан саха чулуу дьонун туһунан биэс кинигэни суруйда. Маннык сөҕүмэр үлэни дириҥ билиилээх, бары өттүнэн бэлэмнээх эрэ киһи кыайар. Олег Гарильевич дэгиттэр талааннааҕа бу да кинигэҕэ илэ-чахчы көстөр: суруйааччы икки тыл күүһүн таба туттан уус-ураннык суруйар дьоҕура, суруналыыс олох бары эйгэтин сырдатар сыралаах дьулуура, историк кэм-кэрдии уратытын чопчулуур дьоҕура барыта баар. Соҕотох киһи дьулуурдаах, айымньылаах үлэтэ бүтүн омук олоҕун сайдыытыгар хайдах дьайбытын, ол түмүгэр туох уларыйыылар, саҥа хамсааһыннар тахсыбыттарын туһунан кинигэ тоҕус түһүмэҕин тухары толору сырдатыллыбыт. Тоҕус – сахаҕа ытык ахсаан. Ол да иһин Олег Сидоров Мандар Уус тохсус уонугар (девятый десяток) үктэнэр кэрдииһигэр анаан тоҕус томторҕолоох тойон сэргэни туруорбут», – диэн санаатын үллэһиннэ.
«Мандар Уус» музей-комплекс үлэһитэ, Россия суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ Ольга Макарова кинигэ тоҕус олугар суолта ууран анаарыы оҥордо, ааптар саха омук бөлүһүөктүү уонна итэҕэлгэ көрүктэрин ис-иһиттэн дириҥник билэрин ордук тоһоҕолоото. Нэһилиэк кыраайы үөрэтэр музейын салайааччы Галина Неустроева Олег Сидоров кинигэтигэр Мандар Уус үөрэҕэ, бөлүһүөктүү көрүүлэрэ аан дойду култууратын түһүлгэтигэр өй-санаа өттүнэн алтыһар түгэннэригэр болҕомто уурбутун, герой Билии Киһитэ (Человек Знание) буоларын тоһоҕолоон бэлиэтээбитин сэҥээрбитин бэлиэтээтэ. Олохтоох бэтэрээн сэбиэтин салайааччыта, СӨ үтүөлээх учуутала Маргарита Егорова саҥа кинигэни: «Ураты киһи туһунан ураты кинигэ», – диэн сүрэхтээтэ.
Нэһилиэк баһылыга Александр Романов: «Улуу дьон олоҕун үөрэтэн, анааран суруйуу мээнэ киһиэхэ кыаллыбат. Кинилэри кытта тэҥ кэрдиискэ турар эрэ киһи өйүнэн-санаатынан хотон суруйар кыахтаах», – диэн этэн туран, Баайаҕа нэһилиэгин сирэ-уота, дьоно-сэргэтэ, историята, үтүө үгэстэрэ кинигэҕэ биһирэмнээн сырдатыллыбытын иһин махтанарын биллэрдэ. Итиэннэ Олег Сидоровка «ЖЗЛ: Биография продолжается…» серияҕа таһаарбыт «Борис Неустроев-Мандар Уус» кинигэтин иһин «Баайаҕа нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо» үрдүк ааты иҥэрдэ.
«Мандар Уус» саха олоҕун кэлим музейыгар ыытыллыбыт тэрээһин чэрчитинэн Олег Сидоров төрөөбүт-үөскээбит дойдутугар Аммаҕа тутуллубут туос ураһаҕа анаан Прасковья Макарова салайааччылаах «Испэ туос» түмсүү уран тарбахтаах иистэнньэҥнэрэ тикпит сүктэр кыыс хаппахчытын сүрэхтээбиттэрэ олус кэрэхсэбиллээх буолла.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин бочуоттаах олохтооҕо, П.А. Ойуунускай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, СӨ духуобунаска академиятын академига Борис Неустроев-Мандар Уус туһунан Олег Сидоров «ЖЗЛ: Биография продолжается…» сериянан тахсыбыт саҥа кинигэ бэрт сотору Саха сиригэр кэлэн тарҕаныа, дьон-сэргэ кэрэхсэбилин ылыа. Ааптар уонна герой бэлиэтээбиттэринии бу кинигэ нөҥүө Баайаҕа нэһилиэгин, Таатта улууһун, Саха сирин бүтүн Россия уонна аан дойду да саҥа хараҕынан көрөн ааҕыа, кэрэхсиэ, ытыктыы саныа диэн эрэнэбит.
Александра Кустурова,
Баайаҕа нэһилиэгин библиотекара
