Перейти к содержимому
Сүрүн сирэй » Публикациялар

Публикациялар

УМНАҺЫТ

– Үтүө санаалаах тойон, сордоммут-муҥнаммьгг, эрэй-буруй эҥэрдэспит, ааспыт-туорбут киһиэхэ кыратык болҕомтоҕун тохтотон ааһаргар көрдөһөбүн. Айыы таҥара илэ бэйэтэ көрөн турар… аһы амсайбатаҕым үс хонно… сиэппэр кэлтэгэй кэппиэйкэм суох! Тыа сиригэр аҕыс сыл учууталынан үлэлээбитим, ол билигин земство суутун хатайыытынан үлэбиттэн уһуллан сылдьабын. Донуостааннар, бу айылаах умса хоруттулар. Үлэтэ суох сылдьыбытым… Сиһилии »УМНАҺЫТ

“Азия оҕолоро” Норуоттар икки ардыларынааҕы оонньуулар — республика инники сайдыытын эрэллээхтик үбүлээһин мэктиэтэ

Александр АКИМОВ, Саха Республикатын вице-президенэ, “Азия оҕолоро” Норуоттар икки ардыларынааҕы III спортивнай оонньуулары бэлэмнээбит уонна ыыппыт Суруннуур комитет председателэ Тоҕус күн чыпчылыйыах түгэнэ ааһа охсон хаалла. Азия — Тихэй океан регионун дойдуларын оҕо спордун ааспыт күннэрин событиелара өрө көтөҕүллүүлээх быһыыга-майгыга улахан хатыһыылаахтык аас- пыттарынан уратылаахтар. Бу оҕо-аймах уонна норуоттар доҕордоһууларын… Сиһилии »“Азия оҕолоро” Норуоттар икки ардыларынааҕы оонньуулар — республика инники сайдыытын эрэллээхтик үбүлээһин мэктиэтэ

Пилигримы

«Мои мечты и чувства в сотый раз Идут к тебе дорогой пилигримов»                                        В. Шекспир Мимо ристалищ, капищ, мимо храмов и баров, мимо шикарных кладбищ, мимо больших базаров, мира и горя мимо, мимо Мекки и Рима, синим солнцем палимы, идут по земле пилигримы. Увечны они, горбаты, голодны, полуодеты, глаза их… Сиһилии »Пилигримы

Биһиги кэлэр кэскилбит – эйэ уонна чэчирии сайдыы

Ытыктабыллаах Саха сирин ыалдьыттара! Күндү Саха сирин дьоно! Биһиги республикабыт столицатыгар, Дьокуускай куоракка, 2000 сыл атырдьах ыйын 5 күнүгэр “Азия оҕолоро” Норуоттар икки ардыларынааҕы II спортивнай Оонньуулар аһыллаллар. Бу доруобуйа, эрэл санаа уонна кэрэ эйгэтин дьиҥнээх бырааһынньыга — биһиги республикабыт эрэ буолбакка, ону тэҥэ Российскай Федерация бүттүүнүн событиета. Бүгүн аан… Сиһилии »Биһиги кэлэр кэскилбит – эйэ уонна чэчирии сайдыы

Эргиллии

Өрүс киэҥ киэлитэ кыдьымах мууһунан кырылыы устар, тымныы тыал сирилэччи үрэн кыскытар. Арай, ону ол диэбэккэ, кыдьымаҕы быыһынан катер аргыый устан дьүккүйэр. Сэмэн бааһырбыт илиитэ дьаралыйарын иһин, түөһүгэр хам тутан туран эрэ тула өттүн сонургуу көрдө. Инниттэн сытыы тыал үрэ­риттэн хаххаланан катер тимир эркинигэр сыһынна уонна ону-маны эргитэ санаата: «Би­лигин… Сиһилии »Эргиллии

Анна Колосова «Ньургуһуннаах хонууга»

Ааҕар «Чолбон» сурунаал тэрийэн ыыппыт «Истиҥ кэпсээн» диэн уус-уран ааҕыы күрэһигэр 5–8-с кылаастарга III миэстэни ылбыт Орто Халыма улууһун Г.Г.Софронов аатынан Өлөөкө Күөл орто оскуолатын 7-с кылааһын үөрэнээччитэ Изольда Слепцова. Салайааччы: Изабелла Егоровна Ноговицына

Анна Колосова «Ньургун»

Ааҕар «Чолбон» сурунаал тэрийэн ыыппыт «Истиҥ кэпсээн» диэн уус-уран ааҕыы күрэһигэр 5–8-с кылаастарга II миэстэни ылбыт Орто Халыма улууһун Г.Г.Софронов аатынан Өлөөкө Күөл орто оскуолатын 7-с кылааһын үөрэнээччитэ Арылхан Винокуров. Салайааччы: Изабелла Егоровна Ноговицына

Нулгынэт «Куочай Куо»

Ааҕар  «Истиҥ кэпсээн» күрэххэ  5–8-с кылаастарга I миэстэни ылбыт  Митрофанова Алико, Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төхтүрдээҕи оҕо искусствотын оскуолата. Салайааччы: Вензель Екатерина Ивановна.

П.А.ОЙУУНУСКАЙ УОННА КЫРААЙЫ ҮӨРЭТИИ

Кыра оҕо сааһыттан саха олоҥхотун, ырыатын-хоһоонун, фольклорун этигэр-хааныгар иҥэриммит П.А. Ойуунускай республикаҕа кыраайы үөрэтии сайдарыгар, кэҥииригэр муҥура суох, үгүс өрүттэрдээх үтүөлээх. Бастатан туран, фольклор ханнык баҕарар омук төрүт культурата сайдарыгар быһаарар суолтатын бэрт эрдэ таба өйдөөбүт буолан, кини бэйэтэ олоҥхону, фольклору дириҥник үөрэппит, хомуйбут, салгыы сайыннарбыт киһи буолар. “Олоҥхону көмө… Сиһилии »П.А.ОЙУУНУСКАЙ УОННА КЫРААЙЫ ҮӨРЭТИИ

УЛУУ КИҺИ ДЬОҺУН КЫЫҺА

(Сардаана Ойуунускайа туһунан бэлиэтээһиннэр) 1962 сыллаахха Саха судаарыстыбаннай университетын филологическай факультетын бүтэрэн аҕата төрүттээбит уонна салайбыт Тылы, литератураны, историяны чинчийэр институтугар киирэн үйэтин тухары, 2007 сыллаахха диэри, ханна да харыс халбарыйбакка, айымньылаахтык, үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Сардаана Платоновна наукаҕа дьарыктаммыт салаата – фольклористика этэ. Онно идэтийбит хайысхаларынан саха таабырыннара, норуот ырыалара-тойуктара… Сиһилии »УЛУУ КИҺИ ДЬОҺУН КЫЫҺА

ХУДУОҺУННЬУК ИВАН УОННА ГАВРИЛ ПОПОВТАР: СИЭНЭ ЭҺЭТИН БЫЫСТАПКАТЫН БИЛИҺИННЭРДЭ

Ыам ыйын 15 күнүгэр «Чолбон» уонна «Полярная звезда» сурунааллар эрэдээксийэлэрэ Саха сирин ойуулуур-дьүһүннүүр искусствотын төрүттээччи, Саха АССР бастакы норуодунай худуоһунньуга, этнограф, фотограф Иван Васильевич Попов төрөөбүтэ 150 сылынан СӨ ойуулуур-дьүһүннүүр музейга турбут «Иван Попов. Избранное» быыстапканы көрдүбүт. Быыстапканы «Полярная звезда» сурунаал ойууга-дьүһүҥҥэ эрэдээктэрэ, норуот худуоһунньугун сиэнэ Гаврил Иванович Попов билиһиннэрдэ… Сиһилии »ХУДУОҺУННЬУК ИВАН УОННА ГАВРИЛ ПОПОВТАР: СИЭНЭ ЭҺЭТИН БЫЫСТАПКАТЫН БИЛИҺИННЭРДЭ

Оҕом ыалы дьоллоото

Утуйбакка эрэйдэнэ сыттахха, эчи, түүн уһунун. Анна Семеновна эҥин араастаан бары сыта сатаата да, хата уута кэлиэх быһыыта биллибэт. Бүгүн күнү быһа аалбыт күнүскү санаалара, үтүрүһэ-үтүрүһэ, төбөтүгэр төттөрү эргийэн кэлэ тураллар, бу утуйар уутун көтүтэн сордууллар. Устунан аны түүн уһунуттан буолбакка, аанньа утуйбакка, сарсыарда сирэй-харах буолан турарыттан санаата оонньоон барда.… Сиһилии »Оҕом ыалы дьоллоото

Итэҕэл уонна аһымал

19-с үйэ бүтүүтэ Англия үтүө санаалаах сиэстэрэ дьахтара, мисс Марсден, араҥ ыарыылаахтарга көмөлөһө Саха сирин биир саамай түҥкэтэх, бүтэй Бүлүү диэн ааттанар улууһугар тиийэ кэлбитэ, бэл, аныгы үйэ киһитин сөхтөрөр. Мисс Марсден ол унньуктаах айанын түмүгэр Бүлүү улууһун араҥ ыарыылаахтарыгар лепрозорий тутуллубута. Мин бу үтүө санаалаах, сырдык ыралаах, дьон-норуот туһугар… Сиһилии »Итэҕэл уонна аһымал

Айысхаана «Былдьаммыт оҕо саас» испэктээгэ Өктөм нэһилиэгин сыанатыгар

Оҕо уруккуну убаастыы, норуотун баай историятын билэ улаатыахтаах диэн этии бүгүҥҥү күҥҥэ өссө сытыырхайан турар. Маныаха уус-уран литература олус улахана суолталаах. Улуу Кыайыы 79-с сылын көрсө ыам ыйын 8 күнүгэр Хаҥалас улууһун Чапай сэлиэнньэтин олохтоохторо уонна Өктөм лицейин үөрэнээччилэрэ олохтоох норуодунай театр режиссера Зоя Егоровна Аржакова туруоруутугар прозаик, публицист, Россия… Сиһилии »Айысхаана «Былдьаммыт оҕо саас» испэктээгэ Өктөм нэһилиэгин сыанатыгар

Уһаарыллыы

(Сэһэн) Бастакы баһа Байыаннай училищеҕа САНАА ТҮҺҮҮТЭ Мин, армияҕа ыҥырыллан Дьокуускайтан туруохпуттан баара-суоҕа икки ый буолан баран, младшай лейтенаннары бэлэмниир N-скай байыаннай училищеҕа киирэр буолбутум. Училище улахан куораттан сэттэ биэрэстэ арҕаа, тимир суол сүнньүгэр – Березовка станцияҕа баара. Березовка станция кыра өрүс уҥа биэрэгэр турар. Лоскуй-лоскуй талах арыылардаах, түргэн сүүрүктээх,… Сиһилии »Уһаарыллыы

Оҕо сааһым омоон суолларынан

Егор Жирков (Эссе-сэһэн) Сайыҥҥы уу нуурал киэһэ. Күөх халлаан ып-ыраас. Күн тыа кэтэҕэр түһэн эрэр. Күн алаас илин эҥээрин сандаарыччы сырдаппыт. Маннык үтүө, кэрэ киэһэ биһиги, доҕор дуулар, үлэхтээх сирбитигэр муһуннубут. Мин, Вася, кини убайа Коля уонна мантан тэйиччи, Дабдыгыччы диэн алааска олорор Тимка, ол иһин кыратык хойутаата. Васялаах кэлбиттэрэ… Сиһилии »Оҕо сааһым омоон суолларынан

Саха сиригэр радио төрүттэниитэ

Саха сиригэр ити кэмҥэ соҕуруу ыраах сэрии бара турарын, дьон олорор олохторо айгыраан, табаары оҥорор бары баабырыкалар сабыллыбыттар, тугу да оҥорбот буолбуттар үһү диэн сураҕы истэллэрэ. Кэнники сылларга Саха сирэ төһө да ырааҕын иһин, ол ыраах сэрии барара, биллэн барбыта. Атыыһыттар лааппыларыгар табаардара, астара аҕыйаабыта, сыаната ыараабыта. Саха сирэ төһө… Сиһилии »Саха сиригэр радио төрүттэниитэ

Хабырыыс Ондороос

«ПОЭТ – ҮРҮҤ, БООТУР – ХАРА СААХЫМАТ ХАРАҔА СУОЛЛААХТАР…» КАЗАНЬ Казань үрдүнэн – былыт куруһубата, Кабаан күөлүгэр – ырам үрүҥ кубата. Бу куорат тэргэн аартыктарын анныгар Үйэлэр быыллаах ыырдара саһан сытар. Бу куорат күлүмүрдэс күөнүн күлүгэр Татаар боотурун дьэс оноҕоһо бүгэр. Манна – илин арҕаалыын илии тутуһар, Манна – баай… Сиһилии »Хабырыыс Ондороос

КАЗАХТАРДЫЫН ХААН ТАРДЫҺЫЫ, АНТОЛОГИЯНАН АТАСТАҺЫЫ

Быйыл муус устар 18-24 күннэригэр өтөрүнэн буолбатах улахан тэрээһин – Казахстаҥҥа Саха сирин күннэрэ дьоһуннук барда. Бу доҕордоһуу түһүлгэтигэр Саха сирин суруйааччыларын сойууһа туох кылааттааҕын уонна литератураҕа сыһыаннаах ханнык тэрээһиннэр буолбуттарын туһунан билиһиннэрэн ааһарбыт сиэрдээх буолуо. «Түүрдэр төрүппүтүн-ууспутун түөһэрбитин сөбүлүүр үгэстээхпит. Саха суруйааччылара уонна казах суруйааччылара доҕордоһуубутун, алтыһыыбытын төрдүн-төбөтүн хаһыстахха,… Сиһилии »КАЗАХТАРДЫЫН ХААН ТАРДЫҺЫЫ, АНТОЛОГИЯНАН АТАСТАҺЫЫ

«ЭДЭРКЭЭММИН, КЫЫС ХОТУН…»

(Кэпсээн) Зинаида Михайловна утуйа сытан ытаабыт хараҕын уутуттан уһуктан кэллэ. Сарсыарда биэс эрэ чааһы ааспытын да иһин, от ыйынааҕы күн уота халыҥ штораны курдаттыы суоһуура, онно киһи соһуйара суох: Дьокуускайга сайыҥҥы үрүҥ түүннэр олус сырдыктар. Дьахтар өссө да нуктуу түһээри хараҕын сапта гынан баран, субу түһээбит түүлэ уйгуурдан утуппата: онно… Сиһилии »«ЭДЭРКЭЭММИН, КЫЫС ХОТУН…»

Үтүө киһи дьоһун суола

Быйыл муус устар 22 күнүгэр 1996–2005 сылларга «Чолбон» сурунаал бас эрэдээктэринэн үлэлээбит СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, ССРС суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, прозаик, литература кириитигэ, тылбаасчыт Петр Денисович Аввакумов төрөөбүтэ 90 сылын туолла. Кини саха литературатыгар 90-c сыллардааҕы уларыйыы кэмин туһунан бөдөҥ айымньылары суруйан хаалларбыт ааптар быһыытынан биллэр. Суруйааччы бэлиэ күнүгэр аналлаах… Сиһилии »Үтүө киһи дьоһун суола