Перейти к содержимому

Дойдубар сылдьыбатаҕым хас да сыл буолла. Онон бэҕэһээ куораттан кэлээт, оҕо эрдэҕинээҕи табаарыспын Бүөккэни булан, сарсын турдубут 15 кустуу барарга сүбэлэспиппит. Дьэ онон, бу бүгүн саа сүгэн, үрүксээкпитигэр чаанньык, ас уктан күөллэри кэрийэ баран иһэбит. Хас да сылга мунньуллубут сонун хайабытыгар да элбэх буолан, уруккуну-хойуккуну ахтыһан, айахпыт хам буолбат.

    Кус, билиҥҥи кэмҥэ диэтэххэ, син баар эбит. Биллэн турар, үксэ чөркөөкү. Урут, биһиги эдэр эрдэхпитинэ, чөркөөкүгэ марайдаммат этибит, атын да кыра куска саа сэбин ыспат буолуллара. Оттон билигин чөркөөкүнү көрдөххүнэ уҥуоҕуҥ халыр босхо барыар диэри долгуйаҕын.

– Доҕоор, Киэҥ Эбэҕэ барыахха, улахан кус онно – улуу Эбэҕэ сыттаҕа, – диэтим мин, хас да чөркөөкүнү өлөрбүппүт кэннэ.

-Ол Эбэҥ уута хоруллан билигин барыта ходуһа буолан сытар… – Киһим тоҕо эрэ мух-мах буолар.

-Бай, ол Киэҥ Эбэни ким илиитэ баран хоро турбутай? – Дойдубар кэлиҥҥи сылларга угут буолан, күөлү хорон, ходуһаны кэҥэттэллэрин истэр этим да, ити сонуну соһуйа иһиттим.

-Бу дойдуга хас да сылтан бэттэх күөлү хоруу ыарыы курдук буолла. Аналлаах тэрилтэ баар. Билигин урукку курдук лаппаакыламматтар. Экскаватор, бульдозер диэн кинилэргэ. Букатын аҕыйах  хонук иһигэр түөрэ сүргэйэн күөлү ыытан кэбиһэллэр… – Бүөккэ миэхэ үҥсэрдии туомнаан кэпсиир.

-Уу манна биһиэхэ, биллэн турар, элбэх. Ол гынан баран Улуу Эбэлэри харыстыахха баар этэ, – диибин мин. Киэҥ Эбэ уйаара-кэйээрэ суох, уҥуоргута тумарык буолан көстөр күөх долгуннаах урсуна ходуһаҕа кубулуйан сытара, мин өйбөр хайдах да баппат.

-Анды, умсаах, чэ быһата, улахан кус барыта, тохтообот буолла. Чугас эргин балык эмиэ аҕыйаата… – Киһим кэпсээнэ улам курус буолан истэ.

-Кус сир-дойду үрдүнэн аҕыйаата быһыылаах, – мин тыл кыбытабын.

-Биһиги дойдубут уруккута буолбатах. Экспедиция үөһэ экспедиция сылдьар. Тиһиликтээх вездеходтарынан сири-уоту алдьатан бүтэрдилэр. Аны ол дьонтон субу-субу уот туран ойууру сиэн киһи билэр да сирэ билбэт буола уларыйда. Күөл кытыыта билигин барыта үөтүнэн, талаҕынан көрөн турар…

-Дойдубут барахсан сир баайдаах буолбута кырдьык даҕаны бары өттүнэн охсуулаах буолаары гыммыт эбит, – мин сөбүлэһэбин.

-Диэмэ даҕаны. Били Ньукулай Дьокуускай “Көмүстээх үрүйэтигэр” Сэдьүк оҕонньорунан этиппитэ барыта манна кэллэ. Улуу да суруйааччы эбит, Ньукулай Дьокуускай. Төһө эмит уонунан сыллары өтө көрөн суруйбутун, биһигини сэрэппитин көр! – Табаарыһым чыпчырынан кэбистэ. – Ону истиэх бэйэлээх, болҕомтоҕо ылыах дьон буолуохпут дуо? Ити курдук, бэйэбитин бэйэбит бас билиммэт буоллахпыт дии, анараа үөһээҥ- ҥилэр оҥоробут диэтилэр да туох да тохтоппот дьоно буоллахтара. Салайааччыҥ сөбүлээбэтэҕин да иһин, кинилэр тугу этэллэрин толороругар тиийэр. Сөбүлэспэт түгэнигэр бэрт түргэнник атын утарыласпат киһини булуохтара турдаҕа…

-Сир баайа урут дуу, хойут дуу хостонуохтаах. Олох сайдыытын сокуона оннук. Ол гынан баран, айылҕаҕа өйдөөн-дьүүллээн сыһыаннаһыы баар буолуохтаах этэ. – Хайдах эрэ үөрэтэрдии хабааннанан тахсыбыт этиибиттэн кыбыста быһыытыйабын.

-Сөпкө этэҕин. – Табаарыһым быһа түстэ. – Барыта ыксабыл. Барыта барчалааһын. Кэлии дьон биһиги айылҕабыт чөл буоларыгар кыһанан бэрт. Оннооҕор бэйэлээх бэйэбит дьоммут бу Киэҥ Эбэ курдук айылҕа маанылаах улуу күөлүн түһэрэсырыттахтара. Хайаан да бу Эбэни хоруҥ диэн үөһэттэн ыйыы кэлбэтэҕэ чахчы. Дьэ, кыһыылаах диэтэҕиҥ…

-Балайда саҥата суох истибит. Хайа-хайабыт испитигэр билигин кэпсэппит кэпсэтиибит сүнньүнэн тугу эрэ саныы, мөккүһэ истибит быһыылаах. Ол гынан баран, санаабытын таска таһаарыахпытын баҕарбатыбыт.

– Чэ, ити хааллын, – диэтэ киһим кэмниэ кэнэҕэс. – Хайа, Киэҥ Эбэ диэки хаамабыт дуо? Бачча кэлбиччэ, Эбэҕин көрөн бардаҕыҥ дии.

Мин сөбүлэстим. Биһиги хас да чөркөөкүнү өлөрбүт Бэрэ диэн күөлбүтүттэн тахсан, норуокка “нуучча суола” диэн ааттанар саанан ыппыт курдук көбүс-көнө солооһун устун Киэҥ Эбэҕэ айаннаатыбыт. Биир эмит сааһыт, ардыгар аҕыйах сылгы бу солооһунунан сылдьара буолуо да, суол омоонун таһаарбатахтар. Онон хаамарга эрэйдээх баҕайы.

Бу тыа анна үксэ булуус.Онто ирэн, дьөлүтэ түһэн дириҥ аппалар үөскэтэлээбиттэригэр уу мунньуллар эбит. Ол кытыылара маһа-ото сиҥнэн, иҥнэл-таҥнал түһэн тураллара олус ку-рустук көстөр. Аны онно эбии, харах ыларын тухары аата-ахсаана суох чөҥөчөктөөх солооһун, улахан кыргыһыы буолан ааспыт, тыһыынчанан саллаат уҥуохтаах толоонун санатар… Охтортообут мастарын солооһун икки өттүгэр таһаарбыттара сытыйан эмэх буолан эрэр эбит. Итиннэ дьэбиннирбит буочука, манна хатыылаах боробулуоха түүччэҕэ, онно трактор тиһилигэ быраҕылла сыталлар. Бэл салгын аһыйбыт уҥунуох дуу, тимир дуу сыттаах курдук…

Киэҥ Эбэни уһаты туора сыыйбыт, уутун иһэн улааппыт, оҕо сааһым биир сырдык кэрчигэ ааспыт, син төрөөбүт түөлбэм тэҥэ саныыр ытык сирим этэ. Онон, Эбэни көрөр буолбуппуттан долгуйа үөрдүм.

Биһиги нэһилиэкпит элбэх күөллээх сир. Аны күөллэрэ бары кэриэтэ улахаттар, элбэх уулаахтар. Ол иһин кус-хаас таптаан уйаланар, төрүүр-ууһуур дойдутунан биллэрэ. Оттон соболоро бөдөҥүнэн аар-саарга аатырбыт эбэлэр. Киэҥ Эбэ – күөллэртэн саамай улаханнара, көстүүтэ кэрэтинэн, арааһа бастыҥнара буолуо. Былыр Киэҥ Эбэ арыы тумулугар олохтоох эдьиийбэр олорон кыра кылааска үөрэммитим. Өрүүнэ эмээхсин, аҕабын кытта бииргэ төрөөбут дьахтар, миигин төрөппүт оҕотун курдук көрөн-харайан олордубута. Күтүөтүм Киргиэлэй олус амарах киһи этэ. Наһаа да иллээх-эйэлээх ыал этэ. Кинилэр биирдэ кыыһырсан, биирдэ өһүргэнсэн көрбүттэрин, бэл биирдэ улаханнык саҥарсыбыттарын истибэтэҕим.

Киргиэлэй Эбэтиттэн кус бөҕөнү бултуура балыгы этэ да барыллыбат. Өрөбүлгэ сороҕор биһигини  миигин уонна миигин кытта бииргэ үөрэнэр  бэйэтин кыра уола Охоноойу, куска илдьэ барара.

Охоноойдуун ынах хомуйарбыт. Оскуолабытыгар барарбытыгар Эбэни кыйа уһуннук да хаамарбыт. Эбэ уҥуоргута халлааны кытта силбэһэн күөх тумарык буолара. Атын күөл курдук биирдэ,  эмит чуумпуран, сиэркилэ иэннэнэн, ол онно от мас күлүгэ түһэн турарын өйдөөбөппүн. Хата кини хараҥа уулаах ньуура үксүн үрүҥ күүгэн улахан долгуннаах буолара. “Тоҕо Эбэ биирдэ чуумпурбатый?» – диэн биирдэ күтүөппүттэн ыйыппыппар: «Улахана бэрт, ол иһин ханна эмэ син биир тыаллаах буолар, онно үөскээбит долгун күөл ньуурун чуумпурдубат», –  диэн быһаарбыта.

Эбэни көрдөхпүнэ мин муораны саныырым. Эбэ долгуннаах кытылыгар киирэн туран, сииктээх салгынынан дириҥник тыына – тыына харахпын симэн туран, ыраах айан, мүччүргэннээх сырыылар тустарынан ыраланарым.

Киэҥ Эбэ саас халаан саҕана от үрэҕинэн сүүрүгүрэн улахан таас үрэхтиин силбэһэрэ. Ол да иһин буолуо, собону, мундуну сэргэ оччо элбэҕэ да суох буоллар сордоҥноох, хаахынайдаах этэ. Эдьиийим күтүөтүм да кэпсээбэт этилэр буолан баран, иччилээх дииллэрэ. Ол иччи, саха өйдөбүлүнэн ханнык баҕарар сиргэ-уокка баар көстүбэт иччиттэн  букатын атын, оҕуһу маарынныыра үһү. Хас киһи ол иччи тахса сылдьарын көрбүт курдук  кэпсииллэрэ. Улахан баҕайы муостаах, эбир дьүһүннээх үһү уонна, бадаҕа, сүөһү курдук ходуһаҕа тахсан мэччийэр эбит. Кэлин мин, улаатан баран, Киэҥ Эбэҕэ, баҕар, били Лабыҥкыр  Лох-Несс дуу киэнин курдук былыргы биллибэт кыыл ордон сылдьара буолаарай диэн санаан аһарар этим.

-Доҕоор, оттон Эбэ уута түһэригэр, тугу эмит көрбөтөхтөр дуо? – Мин Эбэ иччитин санаабычча ыйытабын.

-Суох, оччо тугу да көрбүттэр диэн кэпсээбэттэр этэ. Арай хорууну аһалларыгар улахан холорук туран хорууларыгар буор бөҕөнү симпит этэ. Ол иһин сүөһү өлөрбүттэрэ, кыратык сиэри-туому толорбуттара.

-Былыр Эбэни иччилээх дииллэрэ. Дириҥ уулаах сиргэ наукаҕа биллибэт ханнык эмит былыргы улахан харамай баар буолуон сөп. Урут баар буола сылдьыбыт буоллаҕына, баҕар уҥуоҕа – иҥиэҕэ да ордон хаалыаҕа диэммин санаабычча ыйытабын, – диэтим мин. – Былыр манна холорук чаастатык көстөр буолара. Киэҥ сир буолан салгын араастаан оонньуура, холорук түһэрэ кэмнээх буолуо дуо.

-Киргиэлэй оҕонньор өлөр дьылыгар Киэҥ Эбэ аҥар баһыттан уҥуоргу баһыгар дылы күөлү хаба

ортотунан муус үлтү күрэлэммит диэн кэпсээн баара. Ону Эбэ хаһаайына өлөрүн түүйдэҕэ дииллэрэ.

Эбэбитигэр чугаһаан истибит. Ыһыллыбыт-тоҕуллубут, алдьаммыт-кээһэммит хартыына уларыйбата, өссө уот сиэн сууллартаабыт тииттэрэ, буору ытыран охтубут хара сыгынахтар эбилиннилэр…

Хаампыппыт чаас кэриҥэ буолбутун кэннэ хорууга кэлэн иҥиннибит. Хоруу да диэн буолуо дуо, киэҥэ, дириҥэ ханаал курдук. Уута бара турар кэмигэр, бука, мотуордаах оҥочо көнүл сылдьыа эбитэ буолуо… Кэрэ көстүүлээх сир диэн кэрэйбэккэ, ойуур ырааһыйата диэн ордорбокко, томтор турар диэн толлубакка, сир ньуурун көбүс көнөтүк модун техниканан тоҕу силэйэн барбыттар. Онтулара хотун дьахтар таманыгар оһолтон үөскээбит, кыайан оспотох сырҕан баас курдук буолан көстөр эбит. Тула өҥөйөн турар тииттэр санаарҕаабыт көрүҥнээхтэр. Кинилэр саһаран эрэр мутукчалара, кутурҕан кууспут киһитин аастыйбыт баттаҕын санаталлар.

Хорууну батыһа балай да барбахтаабыппыт кэннэ, иннибитигэр уйаара-кэйээрэ биллибэт киэҥ ходуһа нэлэс гына түстэ…

-Хайа-ыы! – диэн саҥа аллайбыппын билбэккэ да хааллым. Мин табаарыһым кэпсээниттэн истэн Эбэ маннык дьүһүннэммит буолуохтааҕын өйбөр оҥорон көрөн, дьиҥинэн билэн-сэрэйэн испитим Ол гынан баран бу курдук эрэ уларыйбыта туо дии санаабатаҕым. Харах көрөрүн тухары – ходуһа! Кэбиһиилээх от бөҕөтө кэчигирээбит ахан да, ол миигин үөрдүбэтэ. Ходуһаны ортотунан үрдүк күүрүүлээх электричество ситимин эрэһиэҥкэлээх тимир мачталара кэчигирэспиттэр. Кинилэр миэхэ били номоххо кэпсэнэр Үөһээ дойду кы- раабыллаах кынайдара түһэн, бу улуу ходуһа – отун охсон кэбиһэн баран, төттөрү, дойдуларыгар көтөөрү сүүрэн адаҥхалаһан эрэллэрин курдук буолан көһүннүлэр…

Эбэ арҕаа өттүгэр, былыр мунхаланар саамай дириҥ уутугар, лэбиннээх бадараан харааран көстөр. Ол кирпииччэ чэй быыбайкатын курдук сырдык хоҥор өҥнөөх бадараан ортотугар, били уолан бараммат уулаах, киэҥ киэлилээх, байҕаллыы бааллырар долгуннаах улуу Эбэттэн, чоҥолох уу оҕото эрэ ордон кылайан хаалаахтаабыт эбит… Оо сүрүн!

Хоруу Киргиэлэйдээх өтөхтөрө турар арыы тумулун ортотунан тоҕо солоон ааспыт. Хата өтөх сэмнэҕэ билигин да турар эбит… Биһиги манна тохтоон кыратык өллөнөрдүү быһаарынныбыт. Бүөккэ хорууттан уу баһан таһаарда. Кыра уот отуннубут.

-Эбэ барахсаны кэбилээбиттэрэ… – диэтэ Бүөккэ уот иннигэр олорон күөлүн эргиччи көрө-көрө. Үрүксээгиттэн аһын хостоон таһааран, арыылаах алаадьыттан быһа тардан уокка кээстэ. – Дьэ, бу былыргы уолуҥ, хаһаайыныҥ кэриэтэ киһи кэлэн турар. Ону маннык дьүһүннэнэн көрсөн эрдэҕиҥ… Иччиҥ баара дуу, ханна эмит күрэммитэ дуу? Баар буоллаххына арыылаах алаадьыта амсай!

Итини этээтин аҕай кытта, эмискэ хатан тыас лачыгырыы түстэ, ону кытта букатын атахпыт анныттан, холорук ытыллан турда. Холорук буору- сыыһы өрө бурҕачытан, ходуһа диэки айаннаата. Биһигиттэн ыраатан истэҕин аайы улам тэбиэһирэн, эрчимирэн истэ уонна үргүлдьү кэриигэ барчаланан таҕыста. Ол тахсан талахтары, титириктэри силистэриттэн туурута тардыталаан ылан, хаппыт от курдук чэпчэкитик, салгыҥҥа көтүтэн таһаарда. Онтон ол титириктэрин, талахтарын кулахачыппытынан, ходуһаҕа эргийэн киирэн кэбиһиилээх оту эрийдэ, өр гыммата, буоругар тиийэ үлтү ытыйан үөһээ күдэҥҥэ ыста. Холорукпут күүһүрбүтэ сүрдээх – тыаһа, бирээмэ, тохтоло суох этиҥ этэринии, ньип-ньирилэс. Оннук силбиэтэнэ-силбиэтэнэ, холорук үрдүк күүрүү ситимин мачтатыгар сирилээн тиийэн эрийбитинэн киирэн барда! Ньиргийэр тыаска хатан, иһиирэр тыас хоһуласта… “Уоту алдьатара буолуо!” – диэн, мачтаны харыһыйар санаа күлүм гынан ааста. Ол гынан баран хата мачта охтуох быһыыта көстүбэтэ, дьөрү хамнаабат да курдук. Арай боробулуохалара субу быһа барыах айылаах, кутталлаахтык биэтэҥнэһэллэр. Ол эрэн тулуйда. Холорук тэйэ көттө, онтон барбахтыы түһээт, төттөрү бурҕачыйан кэлэн мачтаны аллараттан тардыалаамахтаата, онтон өрө сүүрэн тахсан, төбөтүн эрийэн куһугуратта. Суох мачта туох да буолбата! Холорук үөһэттэн сиргэ ыстанан түһэргэ дылы гынна уонна налыччы соҕус утары тумул диэки айаннаата.

-Барда… – диэтэ Бүөккэ. Кини куолаһыгар эмиэ да хомойуу, эмиэ да чэпчээһин дорҕооно иһиллэн ааспытын дьиктиргии иһиттим. – Ити Кырдьаҕас тумулга барда, итиннэ дьиэлээх буолуохтаах…

Холорук тумулга тиийэн тохтообото, хата өссө сэтэйэн, онно үүнэн турар суон тиити эрийэн иэмэхтэттэ. Тиит иэҕэҥнээн-куоҕаҥнаан, утарылаһан өрө мэтэрийбэхтээтэ… Холорук өссө күүскэ эрийдэ – тиит суон лабаалара тостон барчаланна, ону кытта холорук ыйылыы түһэргэ дылы гынна да тиити силистии баҕастыын булгу эрийэн өрө көтөҕөн кулахачытан таһаарда! Ол да буоллар, модун тиит мас сыыһа буолбатах, холорук тиитин оччо салгыҥҥа быраҕаттыы оонньообокко, соһо былаан, төттөрү эргилиннэ. Төһө да ыарырҕатара биллибитин иһин, уонтан тахса саһаан үрдүктээх модьу баҕайы тиити дэйбиирдэнэн, сүллэр этиҥ тыаһа доҕуһуолланан, хайа диэки хайыһара биллибэккэ ытыллан иһэр хара холоругу аһаҕас халлаан анныгар туран көрөр, туох да диэбит иһин, олус дьулаан хартыына этэ! Урут да хойут да мин итинниги көрө илигим.

Хата, биһиги дьолбутугар, холорук, ходуһаҕа киирэн өҕүллэн, суон тиитинэн далбаатаммытынан, туох да тохтоло суох эмиэ мачтатыгар төттөрү бурҕачыйан тиийдэ…

-Оо, ити аата, сэп ылына тахса сылдьыбыт эбит! – Бүөккэ куолаһыгар сэтэриир дорҕоон иһилиннэ. – Дьэ билигин баҕас сөпкүн көрдөрөрө буолуо! Холорук мачтаны тиитинэн сабаата, лаһырҕас-лаҥкынас тыас ньирилэс ньиргиэр тыаһы кытта хоһуста… Онтон түүтэх курдук уоттар утуу-субуу күлүм-күлүм гыннылар уонна ону кытта электричество эстэр тыаһа бачыгыраата – арааһа боробулуоха боробулуохалыын холбосто быһыылаах. Итини кытта лаҥкынас тыас эмискэ сүттэ – өйдөөн көрбүппүт тииппит мачта эрэһиэҥкэтигэр кыбыллан хаалбытын холорукпут кыайан ньылбы тардан ылбакка өрүтэ тарда, уҥа-хаҥас өҕүллэҥнэтэ сатыыр эбит.

-Синньигэс тиити ылыа этэ буоллаҕа! – Бүөккэ абаккарбыттыы сөҥөдүйдэ, онтон чохчоҥнуу-чохчоҥнуу хаһыытаата. – Уһаты тарт! Уһаты тарт!

Холорук Бүөккэ сүбэтин сатаан туһаммата – тиитин араастаан туллаҥнатан, эрийэн көрө сатаата да, кыайан сулбу тардан ылбата уонна сотору мачтаттан туора ойон ходуһаҕа таҕыста.

-Тууй-сиэ! – диэн Бүөккэ ис сүрэҕиттэн үөҕүстэ. – Дьахтар дьахтар курдук…

-Тугу-тугу саҥараҕын, доҕор? – Мин киһим диэки дьиктиргээбиттии көрөбүн.

-Ити Эбэ хотун сылдьар… Холорук ортотугар дьахтар күлүгэ элэҥниирин көрбөтүҥ дуо?

-Суох, – диэтим мин, кырдьык, иирбиттии ытыллар хара будулҕантан атыны көрбөтөх буоламмын.

-Билигин үчүгэйдик өйдөөн көрөөр эрэ, – диэтэ Бүөккэ.

-Бу сырыыга баҕас барда, – диэтим мин, холорук ходуһа ортотун диэки айаннаан эрэрин батыһа көрө-көрө.

-Суох, барбат! Билигин төннүөҕэ, – диэтэ Бүөккэ эрэмньилээхтик.

Холорук, кырдьык, сонно тута кэриэтэ, тохтуу биэрдэ уонна мачтатын диэки туһаайан төттөрү

ыстанна! Үрдүгү ойоору дуу, ырааҕы ыстанаары дуу биэтэктэн түһүммүт спортсмен курдук,  холорукпут тохтообут сириттэн тэйэн истэҕин улам-улам түргэтээн, улам күүһүрэн истэ ол туох баар мунньуммут эрчиминэн кэлэн мачтаҕа саалынна! Тыас-уус бөҕө буолла. Сиртэн хара күдэн мэҥэ халлааҥҥа тиийэ өрө будулуйан тахсан мачтаны көстүбэт гынна. «Дьэ охторор буолла!» – дии санаатым мин, холоруктан куттанарбын умнан туран. Хайдах эрэ икки утарсар күүс хабыр хапсыһыытын туоһутун курдук сананным уонна ити охсуһуу тугунан түмүктэнэрин, этим-сииним быыппастан, уҥуоҕум кычыгаланыар диэри күүрэн туран кэтэстим. Икки илиим тарбахтара лачыгырыар, бэл уу бычыгыраан тахсыар диэри сутурукпун ыга туттум. Балачча өр кэм барда. Холорук туох баар күүһүнэн бэркэ эллэһэн туран эрийдэ-мускуйда да мачтата охтон биэрбэтэ. Кэмниэ кэнэҕэс холорук күүһэ өһүлүннэ быһыылаах, мөлтөөн-ахсаан барда. Санаарҕаабыт курдук мачтаны эргийэ сүүрдэ. Онтон тохтуу биэрдэ уонна эмискэ ынчыктыырга дуу, ыйылыырга дуу маарынныыр тыас иһилиннэ да бүтэһик күүһүнэн өрө барчаланан тахсан мачтатын эрийбэхтээтэ, кыбдьыгыраан ыларга дылы гына-гына араастаан куоҕаҥнатта-туллаҥнатта да мачтабыт охтуох быһыыта көстүбэтэ. Онтон холорукпут туһа суоҕун билбиттии, улам уостан, аллара түһэн, тэйдэр-тэйэн, охсуһууга хотторбут ыт кэннин хайыһа-хайыһа куотарын курдук, чугуруҥнаан ыла-ыла, оргууй аҕай тыа диэки барда…

-Тууй-сиэ, – Бүөккэ сиргэ “чыырк” гына  силлээтэ уонна быдьардык үөҕүстэ. Ити үөхсүү, бу түгэҥҥэ миэхэ олуонатык иһиллибэтэ.

Бүөккэ эппитин кэннэ кыҥастаһа-кыҥастаһа холоругу одууласпытым да дьахтары өйдөөн көрбөтөҕүм – былыргыттан миигин бүтэй эттээххин дииллэрэ. Бадаҕа киһи омоонугар маарынныыр туох эрэ баара. Ол гынан баран, былыты өр одууластахха тугу барытын булан көрүөххэ сөбүн билэр буоламмын, итини улахаҥҥа уурбат

-Эрэйдээх, ити эн, хаһаайына кэлбиккиттэн эр ылан абатыгар киирсэн көрөөхтөөтө. Киэҥ Эбэ бу айыламмытын буруйдааҕа ити мачта  курдук толкуйдаан эрдэҕэ буолуо, – диэтэ Бүөккэ уонна дириҥник үөһэ тыынна.

Мачта бэйэтэ, били маарыын быстыбыт  борубулуохатын аахсыбатахха, туох да буолбатах.  Бетон баҕана атахтарынан сиргэ эрэллээхтик  үктэнэн турар. Бэйдиэ тостубат гына суоттанан оҥоһуллубут тимир көхсө, холорук эрийбиттэн хата кирэ-хоҕо ыраастаммыт, ордук кылбайбыт  курдук… Ол гынан баран, ити сыаналаах, туһалаах мачтаны бүгүн холорук алдьаппатаҕыттан, санаа миэхэ тоҕо эрэ киирбэтэ…

Гаврил Угаров

«Чолбон» 12 2010с.